Afganistan'da yönetimi elinde bulunduran Taliban, uluslararası toplumda büyük infial yaratan yeni bir ceza yasasını yürürlüğe koydu. Aile içi şiddeti adeta "yasallaştıran" düzenlemeye göre; erkeklerin eşlerini ve çocuklarını "cezalandırmasına" izin verilirken, suç sayılması için "kemik kırılması veya açık yara oluşması" şartı getirildi. Birleşmiş Milletler (BM) ve insan hakları örgütleri, bu adımı kadın haklarının tamamen yok edilmesi ve bir "kölelik sistemi" olarak tanımladı.
"Kırık yoksa ceza da yok"
Yeni yasada yer alan en tartışmalı madde, şiddetin dozajını "fiziksel hasar" üzerinden tanımlıyor. Düzenlemeye göre bir erkek, aile bireylerine fiziksel şiddet uyguladığında, eğer mağdurun vücudunda açık bir yara veya kırık oluşmamışsa bu durum "disiplin cezası" kapsamında değerlendiriliyor ve herhangi bir yaptırım uygulanmıyor. Görünür morluk veya kırık olması durumunda ise saldırgan erkeğin en fazla 15 gün hapisle cezalandırılması öngörülüyor.
Adalete erişim imkansız hale getirildi
Şiddet mağduru kadınların haklarını araması, yeni yasal prosedürlerle neredeyse imkansız kılındı. Bir kadının mahkemeye başvurabilmesi için yanında bir "erkek veli" (mahrem) bulunması ve tamamen örtülü olması şart koşuluyor. Öte yandan, önceki hükümet döneminde yürürlükte olan ve kadınları koruyan "Kadına Yönelik Şiddeti Önleme Yasası" tamamen iptal edildi. Bu durum, Afganistan’daki koruma sığınaklarının ve destek mekanizmalarının da sonu anlamına geliyor.
Sosyal sınıfa göre farklı ceza sistemi
Yeni ceza yasası sadece şiddeti meşrulaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda Orta Çağ’ı andıran bir sınıf ayrımı getiriyor. Yasada yer alan maddelere göre, işlenen suçlarda faillerin ve mağdurların sosyal sınıflarına göre farklı cezai yaptırımlar uygulanacak. BM Afganistan İnsan Hakları Özel Raportörü Richard Bennett, bu yasayı "korkunç bir geriye gidiş" olarak nitelendirerek, kadınların toplumdan tamamen silinmeye çalışıldığını vurguladı.
