Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, cumartesi günü yaptığı basın açıklamasında küresel siyaseti hareketlendiren önemli bir gelişmeyi kamuoyuyla paylaştı. Zelenskiy, Amerika Birleşik Devletleri'nin Rusya-Ukrayna savaşını kalıcı bir anlaşma ile bitirmek için takvimi haziran ayı olarak belirlediğini duyurdu. Söz konusu açıklama, Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik ağır saldırıların yaşandığı ve Abu Dabi'deki üçlü görüşmelerden sonuç alınamadığı bir dönemde geldi.
Washington yönetimi haziran ayı sonuna kadar kesin bir çözüm bekliyor
Zelenskiy, ABD'nin taraflara savaşı bu yazın başında nihayete erdirmeleri yönünde bir teklifte bulunduğunu ve bu takvim üzerinde baskı kurma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti. Haziran ayındaki bu nihai tarihe uyulmaması durumunda, Trump yönetiminin her iki taraf üzerinde de bu süreye sadık kalmaları için muhtemelen zorlayıcı bir tutum sergileyeceğini vurgulayan Ukrayna lideri sürece dair şunları kaydetti:
"Amerikalılar taraflara savaşı bu yaz başında bitirmelerini öneriyor ve muhtemelen tam da bu takvime göre taraflara baskı yapacaklar. Haziran ayına kadar her şeyi yapmak istediklerini söylüyorlar. Savaşı sona erdirmek için her şeyi yapacaklar. Tüm olayların net bir takvime bağlanmasını istiyorlar."
Müzakere sürecinin bir sonraki halkasına dair de bilgi veren Zelenskiy, ABD'nin yeni bir üçlü görüşme turu için Miami seçeneğini masaya getirdiğini ifade etti. Gelecek hafta yapılması planlanan bu toplantıya Ukrayna tarafının katılımı ise teyit edildi.
Rusya sürece 12 trilyon dolarlık devasa bir ekonomik paket sundu
Müzakerelerin ekonomik boyutuna dikkat çeken Zelenskiy, Rusya’nın ABD’ye 12 trilyon dolar değerinde bir teklif ilettiğini bildirdi. Rus elçi Kirill Dmitriev’e atıfla "Dmitriev paketi" olarak isimlendirilen bu ekonomik teklifin, ABD ile yapılacak ikili ekonomik anlaşmalar üzerinden geniş kapsamlı barış müzakerelerinin bir parçası haline getirildiği aktarıldı.
Rusya'nın hava saldırıları Ukrayna'nın enerji üretim kapasitesini vurdu
Zelenskiy, barış takvimine dair detayları paylaşırken aynı zamanda ülkesindeki ağır yıkıma da dikkat çekti. X platformu üzerinden yaptığı açıklamada, cumartesi gecesi gerçekleşen saldırılarda 400’den fazla insansız hava aracı ve yaklaşık 40 füzenin kullanıldığını teyit etti. Enerji şebekeleri, üretim tesisleri ve dağıtım ağlarının hedef alındığı saldırılar sonucunda Ukrayna enerji sisteminde kritik bir tablo oluştu.
Devlet enerji iletim operatörü UkrEnergo, yaşanan saldırıyı yılbaşından bu yana düzenlenen ikinci büyük toplu saldırı olarak nitelendirdi. Sekiz ayrı bölgedeki sekiz tesisin zarar gördüğü belirtilirken, özellikle nükleer santrallere bağlı kilit yüksek gerilim trafo merkezlerinin hedef alınması nedeniyle nükleer güç ünitelerinin yüklerini azaltmak zorunda kaldığı ifade edildi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:
"Nükleer güç ünitelerinin üretimini sağlayan kilit yüksek gerilim trafo merkezlerine yapılan füze saldırıları sonucunda, kontrol altındaki bölgelerdeki tüm nükleer santraller yüklerini azaltmak zorunda kaldı."
Enerji krizi derinleşirken ateşkes önerileri gündeme geliyor
Yaşanan bu ağır saldırılar, ülke genelindeki elektrik açığını "önemli ölçüde" artırırken saatlik kesintilerin süresinin de uzatılmasına yol açtı. Kış aylarının getirdiği dondurucu soğuklarda ailelerin ısınma ve suya erişim sorunları derinleşirken, ABD'nin enerji altyapısına yönelik saldırıları durduracak bir ateşkes önerisi getirdiği öğrenildi. Zelenskiy, Rusya'nın kabul etmesi halinde bu duraklamaya uymaya hazır olduklarını söylese de Moskova'nın geçmişte bir haftalık arayı sadece dört gün sonra ihlal ettiğini hatırlatarak çekincelerini dile getirdi.
Donbas üzerindeki fikir ayrılıkları ve referandum olasılığı gündemdeki yerini koruyor
Barış takviminin belirlendiği bu kritik süreç, Abu Dabi’de gerçekleştirilen ve tıkanma noktasına gelen görüşmelerin gölgesinde ilerliyor. Rusya, çatışmaların merkezi olan Donbas bölgesinden Ukrayna’nın çekilmesi yönündeki baskılarını artırırken, Kiev bu talebi kabul edilemez buluyor. Zelenskiy, ülkesinden istenen tavizlerin orantısız olduğunu savunarak şu değerlendirmeyi yaptı:
"Zor konular zor olmaya devam etti. Ukrayna Donbas konusundaki tutumunu bir kez daha teyit etti. Bize göre 'durduğumuz yerde duruyoruz' bugün ateşkes için en adil ve en güvenilir modeldir."
ABD'nin Donbas bölgesini bir uzlaşma formülü olarak "serbest ekonomik bölgeye" dönüştürme fikrine ise Ukrayna tarafı şüpheyle yaklaşıyor. Zaporijya nükleer santralinin yönetimi konusunda da taraflar arasında henüz ortak bir zemin bulunmuyor. Müzakerelerin teknik kısmında ateşkesin nasıl denetleneceği tartışılırken, Reuters tarafından yayımlanan habere göre, olası bir barış anlaşmasının Ukrayna halkına referandum yoluyla sunulması planlanıyor.
