Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın, İran operasyonlarında askeri üslerin kullanımına izin vermediği gerekçesiyle İspanya ile ticari ilişkilerin sonlandırılması talimatını vermesi, Madrid ile Washington arasında diplomatik tansiyonu yükseltti. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ve hükümet kaynakları tarafından yapılan peş peşe açıklamalarda, ABD yönetimine uluslararası sözleşmelere sadık kalınması çağrısı yapıldı. Başbakanlık konutu Moncloa'da kameraların karşısına geçen Sanchez, ülkesinin tavrının net olduğunu belirterek askeri yöntemlerin küresel sorunları çözmede yetersiz kaldığını vurguladı.
İspanya hükümeti ticari ortaklıkların uluslararası hukuk zemininde yürütülmesi gerektiğini vurguladı
İspanya hükümet kaynakları, ulusal basına verdikleri demeçlerde, İspanya’nın ABD dahil dünya genelindeki 195 ülke için güvenilir bir ticari paydaş olduğunu hatırlattı. İki ülke arasında uzun süredir her iki tarafın da faydasına olan bir ekonomik iş birliği yürütüldüğüne dikkat çeken kaynaklar şu değerlendirmede bulundu:
"ABD yönetimi bunu gözden geçirmek istiyorsa, bunu özel şirketlerin özerkliğine, uluslararası hukuka ve Avrupa Birliği (AB) ile ABD arasındaki ikili anlaşmalara saygı duyarak yapmalıdır."
İspanya'nın NATO içindeki stratejik önemine ve AB'nin güçlü ihraç güçlerinden biri olduğuna değinen yetkililer, Washington'a ikili ticaret anlaşmalarına uyma zorunluluğunu anımsattı. Hükümet kanadından yapılan açıklamada ayrıca şu sözlerle ekonomik dayanıklılığa işaret edildi:
"ABD'nin ticaret ambargosunun olası etkisini kontrol altına almak için gerekli kaynaklara sahibiz."
Sanchez'den Trump'a "Irak" hatırlatması
Başbakanlık konutunda yaklaşık 15 dakika süren ve soru almadan gerçekleştirilen açıklamada Pedro Sanchez, ABD Başkanı Trump’ın ismini doğrudan telaffuz etmeden sert eleştirilerde bulundu. İspanya’nın pozisyonunun Ukrayna ve Gazze meselelerinde olduğu gibi değişmediğini kaydeden Sanchez şu şekilde konuştu:
"Uluslararası hukukun ihlaline hayır. Dünyadaki sorunlar sadece bomba atarak çözülemez. Geçmişteki hatalar tekrarlanmamalı. Bizim pozisyonumuzun özeti, savaşa hayır."
Tarihsel örnekler üzerinden mevcut durumu değerlendiren Sanchez, Birinci Dünya Savaşı ve 23 yıl önceki Irak müdahalesine atıfta bulundu. Saddam Hüseyin’e karşı nükleer silahları yok etme iddiasıyla başlatılan savaşın; terörizm, göç akınları ve hayat pahalılığını tetiklediğini belirten Sanchez şu uyarıda bulundu:
"Tarihten ders almalıyız. Milyonlarca kişinin hayatıyla Rus ruleti oynamamalıyız"
Askeri operasyonların küresel ekonomi ve enerji maliyetleri üzerindeki risklerine dikkat çekildi
İran’a yönelik gerçekleştirilen saldırıların belirsiz sonuçlar doğuracağını ve operasyonu düzenleyenlerin bile hedeflerinin net olmadığını belirten Sanchez, bu durumun küresel ekonomik krizlere yol açabileceğini ifade etti. Petrol ve gaz fiyatlarının artacağını, maaşların ise yükselmeyeceğini dile getiren Başbakan şunları kaydetti:
"Politikacılar olarak biz insanların sorunlarını çözmek için buradayız daha da kötüleştirmek için değil. Bazılarının ya da hep aynı kişilerin ceplerini doldurmak için değil."
Sanchez, İspanya'nın NATO, AB ve BM üyesi olarak sorumluluklarını yerine getirmeye devam edeceğini, ancak çözümün diplomasi ve siyasette aranması gerektiğini vurguladı. İspanyol hükümetinin Ayetullah rejiminden yana olmadığını net bir dille ifade eden Başbakan, buna rağmen liderlerin temkinli hareket etmesinin hayati önem taşıdığını belirtti.
İspanya vatandaşlarının tahliyesi ve ekonomik destek paketleri gündeme alındı
Hassas süreçte İspanyol halkını ve şirketlerini korumak için gerekli mali kapasiteye sahip olduklarını belirten Sanchez, yoksul hanelere ve iş dünyasına yardım kararları alabileceklerini duyurdu. Bölgedeki durum nedeniyle hava sahalarının kapalı olmasının tahliye operasyonlarını zorlaştırdığını kaydeden Sanchez, "İran ve Körfez ülkelerinden vatandaşlarımızı koruyacağız ve ülkemize getireceğiz" taahhüdünde bulundu. Ayrıca Filistin ve Ukrayna'daki kriz bölgelerinin de gündemden düşmemesi için çalışacaklarını sözlerine ekledi.
Trump ve Sanchez arasındaki krizin temeli askeri üslerin kullanımına dayanıyor
İki müttefik arasındaki gerginlik, Başbakan Sanchez'in ABD ve İsrail'in İran bombardımanını "pervasız ve yasa dışı" olarak nitelendirmesi ve İspanya'nın güneyindeki askeri üslerin bu operasyonlar için kullanılmasına izin vermeyeceğini açıklamasıyla başladı. ABD Başkanı Donald Trump ise 3 Mart tarihinde Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Oval Ofis'te yaptığı görüşmede, Endülüs'teki Moron de la Frontera ve Rota üslerinin kullanım kısıtlamasına sert tepki göstermişti.
Trump o görüşmede,
"İspanya üslerini kullanamayacağımızı söyledi, bu doğru değil. İstersek üslerini kullanabiliriz. Kimse bize üsleri kullanmamamızı söyleyemez. İspanya şu an berbat durumda. Aslında, Scott'a İspanya ile tüm ticari ilişkileri kesmesini söyledim"
İfadelerini kullanarak Hazine Bakanı Scott Bessent'e talimat verdiğini açıklamıştı.