Küba’da Amerika Birleşik Devletleri tarafından uygulanan petrol ambargosu, ada ülkesindeki günlük yaşam standartlarını ağır bir biçimde sarstı. Venezuela’daki yönetim değişikliğinin ardından Karakas’ın Küba’ya yönelik petrol sevkiyatını durdurması ve sevkiyat gerçekleştiren ülkelere yaptırım tehditlerinin savurulması, ülkede ciddi bir enerji darboğazına yol açtı. Gıda, ilaç ve yakıt kıtlığıyla uzun süredir mücadele eden halk, elektrik kesintilerinin kronikleşmesiyle birlikte hayatta kalabilmek için yeni yöntemler arıyor.
Enerji yetersizliği nedeniyle çalışma modelleri ve meslekler değişiyor
Havana’da yaşamını sürdüren iki çocuk babası 27 yaşındaki Yixander Diaz, yakıt temin edemediği için taksicilik mesleğini bırakarak yeniden inşaat işçiliği yapmaya başladı. Araçlarını park etmek zorunda kalan ve işe gitmek için bisiklet kullanmaya başlayan Diaz, içinde bulundukları durumu “Zor zamanlar.” sözleriyle özetledi. Hükümet ise ulaşım sorunlarına çözüm olarak kamu çalışanları için dört günlük çalışma modelini devreye aldı. Kamu personellerinin maaşlarının korunacağı belirtilse de enerji krizi iş gücü piyasasını derinden etkilemeye devam ediyor.
Yakıt satışlarına getirilen kısıtlamalar özel sektörü iflasın eşiğine getirdi
Acil önlemler kapsamında ülkede dizel satışı tamamen yasaklanırken, benzin satışlarına da katı sınırlamalar getirildi. Araç sahipleri mobil uygulamalar üzerinden en fazla 20 litre yakıt alabilirken, bu miktara ulaşmak aylar süren bir bekleyişi gerektiriyor. Bu durumdan en büyük darbeyi alan kesim ise küçük işletmeler oldu. Bir restoranın otopark görevlisi olan Alexander Callejas, araçla gelen müşteri sayısındaki düşüş nedeniyle işini kaybetme korkusu yaşadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Her an işimi kaybedebilirim, ailemi nasıl doyuracağımı bilmiyorum.”
İstatistiklere göre, ülkedeki küçük ve orta ölçekli özel işletmelerin yüzde 96’sı yakıt krizinden “ağır ya da felaket” düzeyinde etkilendi.
Yerel üretim elektrik ihtiyacını karşılamakta yetersiz kalıyor
Küba’nın günlük yaklaşık 40 bin varil olan yerel ham petrol üretimi, elektrik santrallerini çalışır durumda tutmaya yetmiyor. Dizel eksikliği sebebiyle üretimi desteklemesi beklenen jeneratörlerin de devre dışı kalması, enerji açığını büyütüyor. Resmi veriler, ada ülkesinin geçtiğimiz yıl ihtiyaç duyduğu elektriğin yalnızca yarısını üretebildiğini gösteriyor. Havana sakini Eduardo, her gün tekrarlanan kesintilerin yaşamın her alanına sirayet ettiğini vurgulayarak şöyle konuştu:
“Elektrik olduğunda yemek yapabiliyorum, yoksa beklemek zorundayım.”
Lojistik sorunlar gıda tedarik zincirini kopma noktasına getirdi
İhtiyaç duyduğu gıdanın yüzde 80’ini ithal eden Küba’da, yakıt sıkıntısı meyve ve sebze dağıtımını da durma noktasına getirdi. Havana merkezindeki bir dükkanda çalışan 20 yaşındaki Yordan Gonzalez, sabah saatlerinde başlayan mesailerinin öğlene doğru ürün bitmesiyle aksadığını ifade etti. Mariel Ticari Limanı’nda ise ülke içine dağıtılmayı bekleyen konteynerler, nakliye araçları için yakıt bulunamaması nedeniyle birikmeye devam ediyor. Enerji krizi, adada sadece ulaşımı değil; ticareti ve en temel yaşam koşullarını tehdit etmeyi sürdürüyor.