İklim araştırma kuruluşu Climate Central'ın verilerine göre, kahve üretimi yapılan coğrafyalar küresel ısınmanın etkilerini en şiddetli hisseden bölgeler haline gelmiş durumda. 2021 ile 2025 yıllarını kapsayan dönemde yapılan inceleme, kahve yetiştirilen alanlarda 30 derecenin üzerindeki gün sayısının, karbon kirliliğinin bulunmadığı varsayımsal bir senaryoya kıyasla çarpıcı bir artış gösterdiğini belgeliyor. Bu durum, kahve bitkisinin biyolojik sınırlarını zorlayarak küresel arz güvenliğini tehdit ediyor.
Yüksek sıcaklıklar kahve bitkisinde verim kaybına yol açıyor
Dünya kahve arzının yüzde 75 gibi büyük bir kısmını sağlayan başlıca beş üretici ülke, karbon kirliliği nedeniyle yılda ortalama 57 ek "kahve için oldukça zararlı sıcaklıkta gün" ile karşı karşıya kaldı. Kahve bitkileri, özellikle de piyasadaki en değerli tür olan Arabica, hava sıcaklığı 30 derecenin üzerine çıktığında strese girerek gelişimini sürdürmekte zorlanıyor. Bu eşiğin aşılması, mahsul veriminin düşmesine neden olurken bitkilerin hastalıklara karşı direncini de zayıflatıyor.
Kahve fiyatları 2025 yılı itibarıyla tarihi zirvesine ulaştı
Sektör üzerindeki iklim baskısı, tüketicilere doğrudan fiyat artışı olarak yansıyor. Dünya genelinde günde yaklaşık 2 milyar fincan kahve tüketilirken, arz üzerindeki kısıtlar maliyetleri yukarı çekiyor. World Bank verilerine göre, Arabica ve Robusta türü kahvelerin fiyatları 2023-2025 yılları arasında neredeyse iki katına çıktı. Yaşanan bu ivmelenme sonucunda, Şubat 2025 tarihinde kahve fiyatları tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşarak rekor kırdı.
El Salvador ve Brezilya aşırı sıcaklardan en çok etkilenen ülkeler oldu
Analiz sonuçları, üretici ülkelerin karşılaştığı ek sıcak gün sayılarını da detaylandırıyor. Küresel üretimin yüzde 37’sini tek başına karşılayan Brezilya’da yıl bazında 70 ek aşırı sıcak gün yaşanırken, El Salvador 99 ek gün ile listenin başında yer aldı. Dünya üretiminde yüzde 6,4 paya sahip olan Etiyopya ise 34 ek aşırı sıcak güne maruz kaldı. Bu veriler, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından kritik bir tabloyu gözler önüne seriyor.
Etiyopya ekonomisi ve milyonlarca üretici risk altında bulunuyor
Özellikle Etiyopya’da kahve üretimi, sadece ticari bir faaliyet olmanın ötesinde toplumsal bir geçim kaynağı niteliği taşıyor. Ülkede 4 milyondan fazla hane geçimini doğrudan kahveden sağlarken, bu ürün Etiyopya’nın toplam ihracat gelirlerinin yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Uzmanlar, Etiyopya'da üretilen Arabica türünün doğrudan güneş ışığına karşı son derece hassas olduğunu vurguluyor. Yeterli gölgelik alanın sağlanamadığı durumlarda ağaçların daha az meyve verdiği ve hastalıklara karşı tamamen açık hale geldiği belirtiliyor.
