NASA, Ay’a yeniden insan gönderme projesi olan Artemis programında önemli bir revizyon yapıldığını duyurdu. Kurum tarafından gerçekleştirilen basın toplantısında paylaşılan bilgilere göre, mevcut planlamanın barındırdığı risklerin azaltılması ve daha sürdürülebilir bir yol haritası izlenmesi amacıyla stratejik değişikliğe gidildi. Yeni planlama doğrultusunda, 2027 yılı için programa yeni bir test görevi eklenirken, astronotların Ay yüzeyine ayak basacağı tarih 2028 yılına ötelendi.

Mevcut riskler nedeniyle görev tanımları ve uçuş takvimi güncellendi

NASA yöneticisi Jared Isaacman, basın toplantısında yaptığı açıklamalarda mevcut planlamanın yüksek risk taşıdığını ifade ederek strateji değişikliğinin gerekçelerini sundu. Isaacman,

"Bir insansız uçuş yapıp üç yıl beklemek, sonra Ay’ın etrafında dönüp tekrar üç yıl bekleyerek inişe geçmek doğru bir yöntem değil. Daha iyi bir yol bulmak zorundayız"

şeklinde konuşarak, operasyonel süreçlerin daha verimli hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.

Bu kapsamda, 2027 yılında gerçekleştirilecek yeni bir görev olan Artemis 3, doğrudan Ay'a iniş yapmayacak. Bunun yerine Orion uzay aracının, Ay iniş araçlarıyla Dünya yörüngesinde gerçekleştireceği testlere odaklanılacak. Daha önceki planlarda 1972 yılından sonra Ay'a yapılacak ilk insanlı iniş görevi olarak belirlenen Artemis 3'ün içeriği, böylelikle teknik bir hazırlık evresine dönüştürüldü.

Üretim süreçlerini hızlandırmak için teknik geliştirmelerden vazgeçildi

Ajans, fırlatma sıklığını artırmak ve üretim aşamalarını hızlandırmak amacıyla Space Launch System (SLS) roketindeki bazı geliştirme planlarını iptal etme kararı aldı. Daha gelişmiş bir versiyon olan Block 1B yerine, mevcut Block 1 konfigürasyonunun kullanımına devam edileceği açıklandı. Roket yapısında standartlaşmaya giden NASA, bu sayede operasyonel verimliliği en üst seviyeye çıkarmayı hedefliyor.

Programdaki aksamaların temelinde SLS roketinde karşılaşılan teknik zorluklar yer alıyor. Özellikle Artemis 2 görevinin defalarca ertelenmesine neden olan bu sorunlar, uzun aralıklı fırlatma takviminin teknik bilgi kaybına yol açtığı gerçeğini de ortaya koydu. Isaacman, üç yılda bir yapılan fırlatmaların hem deneyim kaybına hem de benzer problemlerin tekrarlanmasına zemin hazırladığını belirtti.

Ay yüzeyine yapılacak insanlı inişler 2028 yılında art arda gerçekleştirilecek

Yeni yol haritasına göre, Ay yüzeyine yapılacak ilk insanlı iniş görevi 2028 yılının başlarında gerçekleştirilmesi planlanan Artemis 4 ile icra edilecek. NASA, bu kritik hamlenin hemen ardından, aynı yıl içinde yaklaşık 10 aylık bir süreçte iki ayrı iniş gerçekleştirmeyi hedefleyerek Artemis 5 görevini de başlatmayı planlıyor.

Ay yüzeyine iniş operasyonlarında SpaceX tarafından üretilen Starship iniş sistemi ile Blue Origin imzalı Blue Moon aracı aktif rol oynayacak. Söz konusu araçların yetkinlikleri, Orion uzay aracı ile Dünya yörüngesinde gerçekleştirilecek buluşma testleri ile denetlenecek.

Yeni nesil uzay giysileri ilk kez mikro yerçekimi ortamında test edilecek

Revize edilen Artemis 3 görevi, astronotların Ay görevlerinde kullanacağı yeni nesil uzay giysileri için de kritik bir sınav niteliği taşıyacak. Mikro yerçekimi ortamında yapılacak bu geniş kapsamlı testlerden elde edilecek verilerin, hem iniş araçlarının tasarımı hem de diğer ekipmanların güvenliği açısından belirleyici olacağı ifade ediliyor.

Takvimin sıkılaştırılması ve fırlatma sıklığının artırılması, NASA'nın insan kaynağını ve teknik altyapısını da güçlendirmesini gerektiriyor. Jared Isaacman, ajansın teknik kabiliyetlerini yeniden tahkim etmesi ve fırlatma tesislerini daha yoğun bir tempoda kullanabilecek düzeye getirmesinin zorunlu olduğunu dile getirdi.