Türkiye’de son dönemde artan uyuşturucu operasyonları, iş dünyasında radikal bir güvenlik önlemini beraberinde getirdi. Birçok şirket, işe alım süreçlerine "Bağımlılık Yapıcı Madde Tarama Testi"ni zorunlu kriter olarak ekledi. Özellikle İstanbul’daki laboratuvarlarda test talepleri 7 kat artarken, günlük başvuru sayısı 20 bini aşmış durumda. Sadece ağır sanayi değil, yazılım ve kamu kurumları da artık adaylardan temiz raporu bekliyor.
Taleplerde dev patlama: Günlük 20 bin test
Sabah gazetesinin haberine göre, uyuşturucu operasyonlarının toplumdaki yankısı işverenlerin risk yönetimini değiştirdi. İstanbul'daki laboratuvar yetkilileri, işveren talepli madde tarama testlerinde son aylarda 6-7 katlık bir artış yaşandığını belirtiyor. Talebin bu denli yoğunlaşması üzerine laboratuvarlar; kurumsal paketler, toplu anlaşmalar ve iş yerlerine giden mobil numune ekipleriyle hizmet vermeye başladı.
Stajyerden üst düzey yöneticiye kadar herkes listede
Test uygulaması artık sadece sürücülük veya güvenlik gibi riskli alanlarla sınırlı değil. Enerji devlerinden Tüpraş'ın stajyerler dahil tüm adaylardan bu testi istediği ve uygulamanın kurum tarafından doğrulandığı öğrenildi. Ayrıca TCDD, ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ gibi kritik kamu ve savunma sanayii kurumlarında da bu denetimler sistematik hale getirildi. Yazılım, sağlık ve lojistik gibi dikkat seviyesinin hayati önem taşıdığı sektörlerde de "temiz raporu" mülakatların vazgeçilmez parçası oldu.
Test maliyeti 2.200 TL: SGK'lıya indirim ilanları başladı
Piyasada ortalama 2.200 TL seviyesinde olan testler; idrar, kan veya tükürük analizi yöntemiyle yapılıyor. Artan taleple birlikte laboratuvarlar arasında rekabet de kızıştı. Bazı merkezlerin internet üzerinden "SGK’lıya indirim" başlığıyla reklamlar vermesi, uygulamanın ne kadar ticari bir hacme ulaştığını gözler önüne seriyor. Şirketler, bu testi genellikle mülakatın son aşamasında veya periyodik sağlık kontrollerinde talep ediyor.
Hukuki boyutu: Rıza şart, tazminatsız fesih kapıda
Hukukçular, işverenin madde testi talep etmesinin işin niteliğiyle orantılı olması ve adayın rızasının alınması kaydıyla yasal olduğunu vurguluyor. Ancak test sonucunun pozitif çıkması veya iş yerinde madde kullanımı tespiti, İş Kanunu’nun 25/II maddesi (Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık) uyarınca işverene tazminatsız fesih hakkı tanıyor. Uzmanlar, bu uygulamanın bireysel bir sağlık kontrolünden çıkıp kurumsal bir güvenlik kalkanına dönüştüğünü belirtiyor.