İsrail'in Gazze'de iki yıl süren saldırılarının ardından varılan ateşkes anlaşmasının ikinci aşaması, bölgenin yönetimini üstlenecek yeni yapıların belirlenmesiyle devam ediyor. Beyaz Saray, 2027 yılı sonuna kadar görev yapması planlanan "Barış Kurulu" ve bu kurulun operasyonel ayağını oluşturacak "Yürütme Kurulu" üyelerini kamuoyuna duyurdu. Gazze'nin yeniden inşası, güvenliği ve idari işleyişinden sorumlu olacak bu yapıların içinde, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın da aralarında bulunduğu uluslararası siyaset ve iş dünyasının kritik figürleri yer alıyor.
En tepe yapı Barış Kurulu ve üyeleri
Gazze yönetim mekanizmasının en üst merci olarak kabul edilen Barış Kurulu, ABD Başkanı Donald Trump’ın liderliğinde önemli küresel aktörleri bir araya getiriyor. Kurulda; ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Trump’ın damadı ve eski başdanışmanı Jared Kushner ile eski İngiltere Başbakanı Tony Blair bulunuyor. Ayrıca iş dünyasından Apollo Grubu Başkanı Marc Rowan ve Mastercard’ın eski CEO’su Ajay Banga ile birlikte ABD Ulusal Güvenlik Danışman Yardımcısı Robert Gabriel de kurulun yedi kişilik ana kadrosunda yer alan isimler olarak açıklandı.
Yürütme Kurulu'nda Hakan Fidan yer alıyor
Barış Kurulu’nun altında faaliyet gösterecek ve Gazze’deki yönetişim ile hizmetlerin yürütülmesine destek verecek olan Yürütme Kurulu, geniş bir uluslararası temsil ağına sahip. Bu kurulda Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın yanı sıra Steve Witkoff, Jared Kushner ve Tony Blair gibi isimler aktif rol alacak. Listede ayrıca Katarlı diplomat Ali Al-Havadi, Mısır İstihbarat Şefi General Hassan Rashad, BAE Uluslararası İşbirliği Bakanı Reem Al-Haşimi, Bulgar siyasetçi Nickolay Mladenov, iş insanı Yakir Gabay ve eski Hollanda Başbakan Yardımcısı Sigrid Kaag yer alıyor.
Uluslararası güç ve yüksek temsilcilik görevlendirmeleri
Gazze’deki asayiş ve koordinasyon için kurulan mekanizmalarda komuta kademesi de belirlendi. Amerikalı Tümgeneral Jasper Jeffers, bölgede görev yapacak olan Uluslararası İstikrar Gücü’nün (ISF) başına getirildi. Gazze Yüksek Temsilcisi olarak atanan Nickolay Mladenov ise Barış Kurulu ile sahadaki Filistinli teknokratlar arasında irtibatı sağlayacak. En az üç ülkeden oluşması beklenen istikrar gücünde İtalya, Pakistan, Azerbaycan ve Bangladeş’in yer alabileceği öngörülürken, bu gücün 2027 sonuna kadar bölgede kalacağı ifade edildi.
Filistinli teknokratlar ve Ali Şaat dönemi
Gazze'nin günlük yönetimini ve yeniden inşasını üstlenecek olan 15 üyeli Filistinli teknokrat komitesinin, yani Gazze Ulusal Yönetim Komitesi'nin başına Filistinli Bakan Ali Şaat getirildi. Şaat, daha önce Filistin Yönetimi bünyesinde bakan yardımcılığı görevinde bulunmuş bir isim olarak bu kritik komiteye liderlik edecek. Komite, Barış Kurulu’nun denetimi altında çalışmalarını sürdürecek ve her kurul üyesi Gazze’nin istikrarı için belirli bir uzmanlık alanından sorumlu olacak.
Kurul üyelerinin geçmişi ve kritik rolleri
Barış Kurulu üyelerinin her biri, diplomatik veya ekonomik açıdan stratejik geçmişlere sahip. Eski İngiltere Başbakanı Tony Blair, kurucu üyeler arasında ABD vatandaşı olmayan tek kişi olarak öne çıkarken, Marco Rubio dış politikadaki sert tutumu ve ateşkes anlaşmasına verdiği destekle biliniyor. Steve Witkoff ve Jared Kushner ise hem İsrail-Gazze hem de Rusya-Ukrayna krizlerinde yürüttükleri arabuluculuk faaliyetleriyle Trump yönetiminin diplomasi trafiğinde merkezde yer alıyor. Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga ve milyarder Marc Rowan ise sürecin ekonomik ve finansal boyutuna rehberlik edecek isimler olarak dikkat çekiyor.
Tony Blair çok tartışmalı bir isim
Eski İngiltere Başbakanı Tony Blair, ABD'nin Irak'ı işgal sürecinde üstlendiği rol nedeniyle kamuoyunda oldukça tartışılan bir isim olarak dikkat çekiyor. Bush yönetimine sunduğu koşulsuz destek sebebiyle kendi ülkesinde sert eleştirilere maruz kalan Blair, muhalefet tarafından "Bush'un fino köpeği" olarak nitelendirilmişti. Saddam Hüseyin'in kitle imha silahlarına sahip olduğu iddiasıyla başlatılan ve sonradan bu gerekçenin asılsız olduğu ortaya çıkan savaşa ilk katılan lider olan Blair, Birleşmiş Milletler yetkilendirmesi olmadan girilen ve yüz binlerce kişinin yaşamını yitirdiği bu süreçteki sorumluluğu nedeniyle eleştirilmeye devam ediyor.
Türkiye’nin Gazze diplomasisindeki yeri
Yürütme Kurulu’nda yer alan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye’nin bölgedeki barış ve yönetişim sürecindeki etkinliğini temsil ediyor. 13 yıllık MİT Müsteşarlığı döneminin ardından 28 Mayıs 2023’te Dışişleri Bakanlığı görevine getirilen Fidan, güvenlik ve dış politika tecrübesini Gazze’deki yönetişim ve hizmetlerin desteklenmesi amacıyla bu yeni yapıya aktaracak. Fidan’ın kurul üyeliği, Türkiye’nin Gazze diplomasisinde üstlendiği kritik rolün bir parçası olarak değerlendiriliyor.