Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Türk-Yunan ilişkilerinde Ege kaynaklı karşılıklı sert söylemlerin ardından iş birliği imkanlarını değerlendirmek üzere bugün Ankara’da buluşuyor. İki yıllık aranın ardından gerçekleştirilecek olan Türkiye-Yunanistan Yüksek Düzeyli İşbirliği Konsey toplantısına başkanlık edecek olan liderler, diplomatik kanalları açık tutarak yeni bir sayfa açmayı hedefliyor. Toplantı kapsamında tarafların ekonomi, ulaştırma ve turizm gibi alanlarda somut adımlar atması beklenirken; kıta sahanlığı, karasuları ve silahlanma gibi kronikleşmiş ihtilaflı konularda hızlı bir uzlaşının zor olduğu değerlendiriliyor.
Atina Deklarasyonu sonrası tırmanan yeni gerilimler diyalog sürecini zorluyor
İki ülke arasındaki ilişkiler, 2018-2019 yıllarında Doğu Akdeniz’de yaşanan krizin ardından 2023 yılında bir yumuşama evresine girmişti. Bu dönemde imzalanan Atina Deklarasyonu ile Ege ve Doğu Akdeniz’de tek taraflı hamlelerden kaçınılması kararlaştırılmış, dışişleri bakanlıkları düzeyindeki görüşmelerle güven artırıcı önlemler devreye alınmıştı. Ancak bu sükunet ortamı, 2025 yılının ortalarından itibaren yerini yeniden karşılıklı gerginliğe bıraktı.
Yunanistan’ın Ege Denizi’nde yeni deniz alanı haritaları yayımlamasına Türkiye, bilimsel araştırmalar için önceden izin şartı koşan NAVTEX duyurularıyla karşılık verdi. Gerginliğin tırmanmasındaki bir diğer kritik eşik ise Yunanistan Savunma Bakanlığı’nın Ege adalarına İsrail menşeli hava savunma sistemleri konuşlandıracağını ilan etmesi oldu. Ankara’nın bu adıma gösterdiği sert tepki, bugün gerçekleştirilecek zirvenin önemini daha da artırdı.
Liderler mevcut krizleri yönetmek için iletişim hatlarını güçlü tutmak istiyor
Ankara'daki görüşmenin temel gayesi, Atina Deklarasyonu ile tesis edilen mevcut statükoya geri dönmek olarak belirlendi. Zirve öncesinde Foreign Policy dergisine mülakat veren Başbakan Miçotakis, temel sorunlar henüz çözülememiş olsa dahi gerilimin kontrol altında tutulduğunu belirtti. Miçotakis şu ifadeleri kullandı:
"(Türkiye ile) ciddi bir gerilim riski görmüyorum. Aramızda açık iletişim hatları var. Bir kriz olduğunda gerilimi düşürmek için yollarımız var."
Yunan Başbakan buna rağmen, Ege konusundaki resmi tutumlarından ve ulusal haklarından taviz vermeyeceklerini de sözlerine ekledi.
Ankara ve Atina hattında zirve öncesi ılımlı mesajlar dikkat çekiyor
Türk diplomasisi de görüşme öncesinde yapıcı bir tutum sergiledi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ocak ayındaki değerlendirmesinde sorunların aşılamayacak nitelikte olmadığını ifade ederken, Türkiye ve Kıbrıs Türkleri’nin haklarının korunması şartıyla diyaloğun sürmesi gerektiğini belirtti. Fidan, 9 Şubat’taki açıklamasında ise Miçotakis ve mevkidaşı Gerapetritis’in ilişki geliştirme niyetine sahip olduklarını; ancak Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias gibi bazı siyasetçilerin iç politikaya yönelik tutumlarının süreci olumsuz etkilediğini kaydetti.
AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik de benzer şekilde 9 Şubat’ta yaptığı açıklamada, Türkiye’nin bu görüşmeye atfettiği önemi vurgulayarak, Ege’nin bir çatışma sahası değil, bir "barış gölü" haline gelmesi gerektiğini ifade etti.
Temmuz ayındaki NATO Zirvesi tarafları diplomasiye teşvik ediyor
Yüksek İşbirliği Konseyi’nin 2026 başında toplanmasında, bölgesel çatışmaların devam etmesi ve Temmuz ayında Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi kritik rol oynuyor. İki NATO müttefiki olarak Türkiye ve Yunanistan, küresel diplomasinin barış için seferber olduğu bir dönemde yeni bir Ege krizine neden olmak istemiyor. Miçotakis bu durumu, "Bölgemizde yeterince karmaşıklık olduğunun farkındayız. Mevcut karmaşıklığı daha da artırmamıza gerek yok" sözleriyle özetledi.
Ankara’nın zirve sonrası yayımlanacak metinlerde tartışmalı bölgelerde tek taraflı adımlardan kaçınma çağrısını yinelemesi bekleniyor. Ayrıca liderlerin bölgesel gelişmeler, Kıbrıs meselesi ve düzensiz göçle mücadele gibi kritik başlıkları da kapsamlı bir şekilde ele alacağı öngörülüyor.
Ekonomik hedefler ve turizmde iş birliği için ortak eylem planı masada
Zirvenin en somut başlıklarından birini ekonomik ilişkiler oluşturuyor. BBC Türkçe’nin aktardığı bilgilere göre, iki ülke yıllık 7 milyar dolar seviyesindeki ticaret hacmini 10 milyar dolara çıkarma hedefine odaklanacak. Turizm alanında ise Yunanistan’ın 10 Ege adası için Türk vatandaşlarına yönelik başlattığı vizesiz geçiş uygulaması ve ortak tur projeleri gündemdeki yerini koruyor. Görüşmeler neticesinde, "Pozitif Gündem İçin Ortak Eylem Planı" çerçevesinde yeni iş birliği protokollerinin imzalanması ihtimali üzerinde duruluyor.