İngiliz gazetesi The Guardian’ın aktardığına göre, antibiyotiklere dirençli “süper bakterilere” karşı geliştirilen yeni ilaçların sayısı son yıllarda ciddi şekilde azaldı. Uzmanlar, bu alandaki ilaç geliştirme çalışmalarının “endişe verici derecede yetersiz” olduğunu belirtiyor.
Hollanda merkezli sivil toplum kuruluşu Access to Medicine Foundation tarafından hazırlanan ve Wellcome Trust tarafından desteklenen rapora göre, büyük ilaç şirketlerinin yürüttüğü antimikrobiyal ilaç projeleri son beş yılda %35 azaldı. Geliştirme aşamasındaki ilaç sayısı 92’den 60’a geriledi.
Çocuklara yalnızca beş ilaç projesi
Raporda, özellikle küçük çocuklar için geliştirilen tedavilerin çok sınırlı olduğu vurgulandı. Beş yaş altındaki çocuklara yönelik yalnızca beş ilaç projesi bulunuyor.
Dünya genelinde her yıl 1 milyondan fazla kişi doğrudan antibiyotik dirençli enfeksiyonlar nedeniyle hayatını kaybediyor. Bu enfeksiyonların dolaylı etkileriyle bağlantılı ölümler ise yılda yaklaşık 4 milyona ulaşıyor. Uzmanlar, mevcut eğilimin devam etmesi halinde bu sayıların 2050 yılına kadar iki katına çıkabileceğini ve yılda 8 milyondan fazla ölüme yol açabileceğini öngörüyor.
Öte yandan son dönemde bazı yeni antibiyotiklerin geliştirilmesi umut verici gelişmeler olarak değerlendiriliyor. ABD’li biyoteknoloji şirketi Innoviva tarafından geliştirilen ve ağızdan alınan antibiyotik Nuzolvence ve GSK’nin geliştirdiği Blujepa adlı ilaç, yakın zamanda belirli enfeksiyonların tedavisi için onay aldı. Bu ilaçların, bazı hastalıklar için onlarca yıl sonra geliştirilen ilk yeni antibiyotikler olduğu belirtiliyor.
Aşırı kullanım sınırlandırılmalı
Uzmanlar, antibiyotiklerin aşırı kullanımının sınırlandırılması ve üretim süreçlerinde oluşan atıkların daha iyi yönetilmesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde enfeksiyon hastalıklarının daha yaygın olması nedeniyle antibiyotik direncinin bu bölgelerde daha büyük bir tehdit oluşturduğu ifade ediliyor.
World Health Organization verilerine göre, 2023 yılında laboratuvarlarda doğrulanan bakteriyel enfeksiyonların her altıda biri antibiyotiklere dirençli çıktı. Ayrıca 2018-2023 döneminde birçok yaygın enfeksiyonda kullanılan antibiyotiklerin yüzde 40’tan fazlasının etkisinin azaldığı bildirildi. Uzmanlar, yeni antibiyotiklerin geliştirilmesini teşvik edecek finansal ve düzenleyici mekanizmaların güçlendirilmemesi halinde küresel sağlık sistemi için büyük bir risk oluşabileceği uyarısında bulunuyor.
