Banka, mektupta söz konusu sapmanın nedenlerini ve enflasyonun tekrar hedef patikasına yaklaşması için uygulanan ve uygulanacak politikaları özetledi. Mektupta öne çıkan başlıca noktalar şu şekilde sıralandı: 2024 yılı Haziran ayında başlayan dezenflasyon süreci, 2025 yılında da devam etti. Sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarında gözlenen dengelenme, bu süreci destekleyen başlıca etkenler oldu. Buna karşın arz yönlü gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılıklar ve beklentilerin hedeflerle tam uyumlu seyretmemesi, dezenflasyon sürecinin hızını sınırlayan faktörler olarak öne çıktı.
Kuraklık ve don olaylarının etkisi
Mektupta, yurt içi arz koşullarında özellikle kuraklık ve don hadiselerinin gıda fiyatları üzerinden enflasyona yukarı yönlü baskı yaptığı belirtildi. Bitkisel üretimdeki düşüşler, yılın üçüncü çeyreğinde fiyat dalgalanmalarına neden olmuş ve bu gelişmeler, beklentiler üzerinden dezenflasyon sürecini geçici olarak yavaşlatmıştı.
Gıda fiyatlarındaki oynaklık, enflasyonun ana eğiliminde kısa süreli bozulmalara yol açarken, yılın son aylarında ılımlı seyreden hava koşulları bu etkilerin kısmen zayıflamasını sağladı. Öte yandan, 2025 yılında döviz kuru gelişmelerinin enflasyon üzerindeki etkisi, geçmiş dönemlere kıyasla daha sınırlı oldu. Türk lirasındaki görece istikrarlı seyir ve talep koşullarının dezenflasyonist düzeyde kalması, kur geçişkenliğini sınırlandırdı.
Geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin güçlü olduğu kira ve eğitim gibi hizmet kalemlerinde fiyat artışları yüksek seyretti. Bu kalemlerde daha önce uygulanan tavan fiyat düzenlemelerinin ardından gözlenen telafi edici fiyat ayarlamaları, yıllık artış oranlarının yüksek olmasına katkı sağladı. Ancak özellikle kira enflasyonundaki düşüş yıl sonuna doğru daha belirgin hale geldi. Hizmet grubundaki fiyat artışlarının genele yayılan bir görünüm arz etmesi, çekirdek enflasyon göstergelerindeki gerilemeyi yavaşlatan etkenlerden biri oldu.
Enflasyon, hedefin üzerinde
Enflasyon beklentileri yıl boyunca çoğu kesim için gerileme eğilimi gösterse de hedeflerin üzerinde seyretmeye devam etti. Bu durum, dezenflasyon sürecinin hızını sınırlayan faktörlerden biri olarak öne çıktı. Bununla birlikte, enflasyon beklentilerindeki iyileşme, para politikasının orta vadeli etkinliğini destekledi. Beklentilerdeki iyileşme hızının sınırlı kalması ise, dezenflasyon sürecinin sürekliliği açısından önemini korudu.
2025 yılı boyunca mali disiplinin korunması ve para politikası ile sağlanan güçlü eşgüdüm, dezenflasyon sürecine önemli katkı sağladı. Bütçe açığının millî gelire oranı yüzde 2,9 olarak gerçekleşti. Genel değerlendirmelerde, enflasyonun hedefin üzerinde seyretmesinde fiyatlama davranışlarındaki katılık, beklentilerin hedeflerle uyumunun sınırlı kalması ve dönemsel arz şoklarının etkili olduğu vurgulandı.
Son çeyrekte belirgin iyileşme
Buna karşılık, sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarındaki dengelenme, dezenflasyon sürecini destekledi ve yılın son çeyreğinde enflasyonun ana eğiliminde belirgin bir iyileşme sağlandı.
Merkez Bankası, 2025 yılı boyunca para politikası duruşunu, enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilimi ve beklentileri göz önünde bulundurarak dezenflasyonun gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde belirledi. Para politikası kararları, enflasyon görünümü odaklı, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla verildi.
Politika faizinde ocak ve mart aylarında toplamda 500 baz puanlık indirime gidilerek bir hafta vadeli repo ihale faizi yüzde 42,5 seviyesine çekildi. Mart ortasında, finansal piyasalardaki gelişmelerin enflasyon görünümü açısından oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla gecelik vadede borç verme faizi yüzde 46’ya yükseltildi ve bir süreliğine repo ihalelerine ara verilerek fonlama gecelik borç verme faiz oranından sağlandı.
Kredi gelişmeleri yakından izlendi
Nisan ayında TCMB, politika faizini yüzde 46’ya; gecelik borç verme faiz oranını yüzde 49’a ve gecelik borçlanma faiz oranını yüzde 44,5’e yükseltti. Ayrıca, bir haftalık repo ihalelerine yeniden başlanacağını duyurdu. Haziran ayında politika faizini sabit tutan banka, takip eden dönemde toplam 800 baz puanlık indirime giderek 2025 yılı Aralık ayında faizi yüzde 38’e çekti. 2026 Ocak ayında ise sınırlı bir indirimle politika faizi yüzde 37 seviyesine getirildi.
TCMB, piyasa mekanizmasının işleyişini güçlendirmek, makro finansal istikrarı korumak ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla makroihtiyati politika uygulamalarına 2025 yılında da devam etti. Kur korumalı mevduat hesaplarının sonlandırılması ve Türk lirası mevduat payının artırılması gibi uygulamalar, parasal aktarımı destekledi. Kredi gelişmeleri yakından izlenerek, öngörülen patikadan sapma riskine karşı gerekli tedbirler devreye alındı.
Amaç: Fiyat istikrarını sağlamak
Merkez Bankası’nın temel amacı, fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmektir. Enflasyon görünümünde belirgin bir bozulma yaşanması halinde, para politikası duruşu sıkılaştırılacak; kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmelerin ortaya çıkması hâlinde ise ilave makroihtiyati adımlar devreye alınacaktır.