Bilgisayar performansı düştüğünde pek çok kullanıcı ilk olarak dosya silmeye yöneliyor. Ancak özellikle SSD kullanılan modern sistemlerde asıl sorun depolama alanı değil, arka planda çalışan uygulamalar oluyor. Microsoft Sysinternals ekibinin kurucusu ve Windows mühendislerinden Mark Russinovich, sistem kaynaklarını sürekli meşgul eden bu yazılımların bilgisayarı fark edilmeden yavaşlattığını ve uzun vadede donanımı da zorladığını belirtiyor.
Gereksiz antivirüs yazılımları sistemi yoruyor
Günümüzde Windows işletim sistemlerinde yerleşik olarak bulunan Windows Defender, çoğu kullanıcı için yeterli koruma sağlıyor. Buna rağmen Norton ve McAfee gibi üçüncü taraf antivirüslerin kullanılması, arka planda sürekli tarama yapılmasına neden oluyor. Uzmanlara göre profesyonel bir ihtiyaç yoksa bu yazılımların kaldırılması, işlemci ve RAM üzerindeki yükü ciddi biçimde azaltıyor.
Overlay uygulamaları gizli performans kaybı yaratıyor
Oyun sırasında FPS ve sıcaklık değerlerini gösteren Xbox Game Bar ve ekran kartı panelleri, kapalı görünseler bile arka planda çalışabiliyor. Sürekli görsel veri işleyen bu uygulamalar özellikle oyunlarda ani takılmalara yol açıyor. Donanım performansı üzerine çalışmalarıyla bilinen ABD’li teknoloji analisti Linus Sebastian, aktif kullanılmayan overlay özelliklerinin devre dışı bırakılmasını öneriyor.
Tarayıcı sekmeleri RAM’in en büyük düşmanı
Modern tarayıcılar, açık olan her sekme için ayrı bir bellek alanı ayırıyor. Mozilla Firefox’un eski mühendislerinden Dietrich Ayala, arka planda açık kalan sekmelerin “sessiz RAM tüketicileri” olduğunu ve uzun süre kapatılmayan sekmelerin sistem performansını ciddi şekilde etkilediğini belirtiyor. Haber siteleri, sosyal medya ve video sekmeleri hem RAM’i hem de işlemciyi sürekli meşgul ediyor.
Oyun platformları açılışta sistemi zorluyor
Steam, Epic Games ve Battle.net gibi oyun başlatıcıları çoğu zaman bilgisayar açılır açılmaz devreye giriyor. Güncelleme kontrolü yapan bu uygulamalar, pencere kapatılsa bile arka planda çalışmayı sürdürüyor. Açılışta çalıştırma ayarlarının kapatılması, özellikle orta ve düşük seviye bilgisayarlarda belirgin bir hız artışı sağlıyor.
Üretici yazılımları “bloatware” riski taşıyor
Yeni alınan bilgisayarlarda yüklü gelen marka yazılımları, çoğu zaman Windows’un sunduğu işlevleri tekrar ediyor. Sürekli sistem taraması yapan bu programlar, işlemci ve internet kullanımını artırarak gereksiz yük oluşturuyor. Uzmanlar, işlevi net olmayan üretici yazılımlarının kaldırılmasını tavsiye ediyor.
RGB kontrol yazılımları beklenenden fazla kaynak tüketiyor
Işıklı klavye ve farelerin efektlerini yöneten yazılımlar, basit görsel ayarlar için yüksek miktarda RAM kullanabiliyor. Özellikle oyun sırasında bu durum anlık donmalara neden olabiliyor. Işıklandırmayı sabit bir moda alıp yazılımı kaldırmak, sistemi rahatlatan adımlar arasında gösteriliyor.
Bulut yedekleme servisleri arka planda yoğun çalışıyor
OneDrive, Google Drive ve benzeri servisler, dosyalardaki en küçük değişiklikte bile senkronizasyon başlatıyor. Büyük klasörlerin sürekli yedeklenmesi, hem işlemciyi hem de internet bağlantısını zorluyor. Google Cloud mühendislerinden John DeVries, büyük klasörlerin sürekli senkronize edilmesinin hem işlemciyi hem de ağ trafiğini gereksiz yere zorladığını belirtiyor. Sadece gerekli klasörlerin yedeklenmesi ya da senkronizasyonun manuel hale getirilmesi öneriliyor.
Bilgisayar yavaşladıysa ne yapmalı?
Performansı artırmanın ilk adımı, sistem açılışında otomatik çalışan uygulamaları sınırlandırmak. Görev Yöneticisi üzerinden başlangıç programlarını kontrol etmek, gereksiz yazılımları kaldırmak ve arka planda çalışan işlemleri düzenli olarak gözden geçirmek büyük fark yaratıyor. Ayrıca disk temizliği, güncel sürücüler, tarayıcı optimizasyonu ve gerekirse SSD’ye geçiş gibi adımlar da donanım yükseltmeye gerek kalmadan bilgisayarın belirgin şekilde hızlanmasını sağlıyor. Bilgisayar performansını korumanın en etkili yolu, arka planda fark edilmeden çalışan yazılımları kontrol altına almak ve sistemi sade tutmak. Bu adımlar, hem hız hem de uzun vadeli kullanım açısından kritik önem taşıyor.
