İran'da ekonomik temelli huzursuzlukla başlayan ve geniş çaplı protestolara dönüşen olaylarda can kaybı verileri güncellendi. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ülkenin farklı bölgelerinde devam eden ve zaman zaman şiddetlenen olaylarda yaşamını yitirenlerin ve alıkonulanların sayısına dair yeni bir rapor yayımladı.
26 bin kişi gözaltına alınırken ölü sayısı 4 bin beş yüzü geçti
HRANA tarafından paylaşılan son verilere göre, ülke genelindeki protestolar neticesinde şu ana kadar 26 bin 314 kişi emniyet güçlerince gözaltına alındı. Olaylar sırasında aralarında 197 güvenlik görevlisinin de bulunduğu toplam 4 bin 519 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi.
Ajansın bir önceki gün paylaştığı raporda vefat edenlerin sayısı 4 bin 29 olarak kayıtlara geçmişti. Son güncellemeyle birlikte can kaybındaki hızlı artış dikkat çekti.
Ne olmuştu?
İran'daki toplumsal hareketlilik, 28 Aralık 2025 tarihinde yerel para biriminin döviz karşısında yaşadığı sert değer kaybı ve buna bağlı ekonomik sıkıntılar nedeniyle tetiklendi. Tahran Büyük Çarşı esnafının başlattığı protesto eylemleri, kısa sürede dalga dalga diğer şehirlere yayılarak kitlesel bir boyut kazandı.
Başkent Tahran’da 8 Ocak itibarıyla olayların şiddeti artarken, İran yönetimi gösterilerin koordinasyonunu zayıflatmak amacıyla internet erişimine kısıtlama getirdi. Bölgeden gelen son bilgiler, engellenen internet erişiminin son günlerde kısmi ve sınırlı olarak yeniden sağlandığı yönünde.
Resmi açıklamalar ve iddialar arasında ciddi fark var
Gösterilerin yoğunluğu azalmış olsa da Virginia merkezli HRANA, yeni vakaları doğrulamaya devam ettiğini vurgulayarak ölü ve gözaltı sayılarını yukarı yönlü güncelleyerek kamuoyuyla paylaşıyor. Buna karşılık İranlı yetkililer, olaylarda hayatını kaybeden veya yaralanan sivillerin toplam sayısına dair resmi bir veri henüz yayımlamadı.
Resmi makamlar, olaylarda 3 bin 700'den fazla güvenlik görevlisinin yaralandığını bildirdi. Ayrıca, terör örgütleriyle bağlantılı olduğu iddia edilen veya olayları provoke etmekle suçlanan 3 bin kişinin gözaltına alındığı bilgisi paylaşıldı.
Hamaney’den dış müdahale vurgusu
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, 17 Ocak tarihinde yaptığı açıklamada protestolara ilişkin suçlamalarda bulundu. Hamaney, süreçteki can kayıpları ve tahribatla ilgili olarak "İsrail ve ABD ile bağlantılı kişilerin büyük hasara yol açtığını ve birkaç bin insanı öldürdüğünü" belirtmişti.
