Pentagon ile teknoloji devleri arasında günlerdir süren kritik yapay zeka müzakereleri, küresel siyaseti ve askeri stratejileri temelinden sarsan bir kararla noktalandı. ABD Savunma Bakanlığı'nın, yapay zeka modellerini savaş sahasında "tüm yasal amaçlar doğrultusunda sınırsız kullanma" talebi Anthropic tarafından reddedilirken, OpenAI ile varılan mutabakatın üzerinden henüz birkaç saat geçmeden İran'a yönelik askeri harekatın başlaması dikkat çekti.
Anthropic ve Pentagon arasındaki kısıtlama krizi derinleşti
ABD ordusunun halihazırda istihbarat toplama, silah sistemleri geliştirme ve operasyonel süreçlerde Anthropic firmasına ait "Claude" isimli yapay zeka modelini kullandığı biliniyordu. Ancak Pentagon'un, bu teknolojiyi askeri alanlarda hiçbir sınır olmaksızın kullanma ve model üzerindeki güvenlik protokollerini tamamen kaldırma isteği şirket yönetiminde karşılık bulmadı. Anthropic kanadı, Claude'un ABD vatandaşlarına yönelik kitlesel gözetleme faaliyetlerinde veya tam otonom silah sistemlerinde kullanılmasını engelleme noktasında bir ilerleme sağlanamadığını duyururken, Pentagon bu iddiaları kesin bir dille yalanladı.
Trump Anthropic teknolojisinin fişini çekti
Yaşanan uzlaşmazlık üzerine ABD Başkanı Donald Trump sert bir adım atarak tüm federal kurumlara, Anthropic tarafından geliştirilen teknolojilerin kullanımını derhal durdurma talimatı verdi. ABD'nin "radikal solcu ve uyanık" olarak nitelendirdiği bir şirketin orduya nasıl savaş kazanacağını dikte etmesine müsaade etmeyeceklerini vurgulayan Trump, “firmanın anayasa yerine kendi hizmet şartlarını dayatarak Pentagon'u kontrol etmeye çalışmasını felaket bir hata” olarak tanımladı.
Savunma Bakanlığı'ndan Anthropic yönetimine sert ültimatom verilmişti
Sürecin perde arkasında ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in 24 Şubat'ta Anthropic'e verdiği sert ültimatomun yatıyor. Hegseth, şirketin yapay zeka kullanımına 27 Şubat'a kadar sınırsız izin vermemesi durumunda tüm hükümet sözleşmelerinin iptal edileceğini bildirmişti. Şirket CEO'su Dario Amodei ise demokratik değerleri savunmanın önemine inandıklarını ancak kitlesel gözetleme ve tam otonom silahların kırmızı çizgileri olduğunu belirterek, vicdanen bu talepleri kabul edemeyeceklerini ifade etmişti.
OpenAI ile sağlanan mutabakatın hemen ardından İran’a saldırı başladı
Anthropic ile köprülerin atılmasının hemen ardından OpenAI Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman, yapay zeka modellerinin Savunma Bakanlığı ağına entegre edilmesi konusunda anlaşmaya vardıklarını ilan etti. Altman, Pentagon'un güvenlik hassasiyetlerine dikkat çektiğini ve anlaşma çerçevesinde şirketin etik ilkelerinin korunacağını savundu. Bu kritik imzaların atılmasından sadece saatler sonra ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları başladı. Askeri uzmanlar, Pentagon'un hedef tespiti, dron sürülerinin yönetimi, çok unsurlu saldırı koordinasyonu ve siber savunma analizlerinde yapay zekanın "daha geniş, etkili ve hızlı" gücünü kullanmayı hedeflediğini belirtiyor.
Tam otonom sistemler etik ve hukuki tartışmaları beraberinde getiriyor
Savaş sahasındaki asimetrik koşulları aşmak için insan müdahalesi olmadan karar verebilen "tam otonom" sistemlere ihtiyaç duyulduğu değerlendiriliyor. Anthropic'in bu teknolojiye geçit vermemesi "askerin elini kolunu bağlamak" şeklinde yorumlanırken, OpenAI'ın bu boşluğu doldurması stratejik bir dönüm noktası oldu. Ancak yapay zekanın savaş alanında bağımsız karar almasının uluslararası hukukta henüz net bir karşılığının bulunmaması ve taşıdığı teknik riskler, etik tartışmaların odağında kalmaya devam ediyor.
Uzmanlar yapay zekanın muharebe sahasındaki stratejik önemine dikkat çekiyor
Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi ve DataBoss Genel Müdürü Prof. Dr. Süleyman Serdar Kozat, verinin artık muharebe sahasının en hayati unsuru olduğunu ifade etti. İran-ABD hattındaki gelişmeleri değerlendiren Kozat, yapay zekanın uydu görüntüleri, radar verileri ve elektronik harp sinyallerini anlık analiz ederek hızlı karar desteği sunduğunu vurguladı. Bu teknolojilerin Türkiye için de savunma ve güvenlik alanlarında kritik öneme sahip olduğunu belirten Kozat, özellikle yerli ve milli otonom araç sürüleri ile sahada üstünlük kurulabileceğine işaret etti.
OpenAI’ın askeri iş birliği küresel çapta büyük bir boykot dalgası başlattı
Pentagon ile yapılan anlaşmanın duyurulması, dünya genelindeki ChatGPT kullanıcıları arasında büyük bir tepkiye yol açtı. Aralarında ünlü şarkıcı Katy Perry ile tarihçi Rutger Bregman’ın da bulunduğu çok sayıda kullanıcı, aboneliklerini iptal ederek Anthropic'in Claude modeline geçtiklerini sosyal medyada paylaştı. "ChatGPT, Trump'ın katil robot anlaşmasını kabul etti" sloganıyla başlatılan boykot kampanyası kısa sürede 1,5 milyondan fazla imzaya ulaştı. Google Trends verilerine göre, ABD'de "anthropic" aramaları son 24 saatte yüzde 110 artış göstererek uygulama mağazalarında üst sıralara tırmandı.