Çay poşetlerinden sentetik kıyafetlere, paketli gıdalardan içme suyuna kadar hayatımızın her alanına sızan mikroplastiklerin, insan beyni üzerindeki etkileri ilk kez bu kadar net bir şekilde ortaya kondu. Molecular and Cellular Biochemistry dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu gözle görülmeyen parçacıkların beyni savunmasız bırakarak ciddi nörolojik hasarlara yol açtığını kanıtladı.
5 tehlikeli mekanizma
Sidney Teknoloji Üniversitesi'nden Doç. Dr. Kamal Dua ve ekibi, mikroplastiklerin beyne zarar verme sürecini beş temel başlıkta özetledi.
1. Bariyer İhlali
Mikroplastikler, beyni toksinlerden koruyan "kan-beyin bariyerini" zayıflatarak geçirgen hale getiriyor.
2.Bağışıklık Alarmı
Vücut bu parçacıkları "yabancı istilacı" olarak algılıyor ve beynin savunma hücrelerini kendi dokusuna saldırmaya zorluyor.
3. Oksidatif Yıkım
Hücrelerdeki antioksidan sistemini devre dışı bırakan plastikler, doku hasarına yol açan dengesiz moleküllerin miktarını artırıyor.
4. Enerji Kesintisi
Hücrenin enerji santrali olan mitokondriler hedef alınıyor. Yaşam enerjisi olan ATP üretimi azaldıkça beyin "yakıtsız" kalıyor.
5. Nöron Kaybı
Enerji açığı ve iltihaplanma, sinir hücrelerinin (nöronların) işlevini yitirmesine neden olabilir.
"Beynimizde bir kaşık plastik var"
Araştırmanın en sarsıcı verilerinden biri ise Nature Medicine dergisindeki bulgularla birleşti. Yapılan ölçümlere göre, beyin dokusundaki mikroplastik yoğunluğu, gram başına 4 bin 800 mikrograma ulaştı. Bu miktar, bir insanın beyninde ortalama bir plastik kaşık kadar yabancı madde taşıdığı anlamına geliyor. Bu birikimin, Alzheimer'daki protein tortulaşmasını ve Parkinson'daki titremeleri doğrudan şiddetlendirdiği belirtiliyor.
Uzmanlardan "Hayatınızı değiştirin" çağrısı
Çalışmanın ortak yazarı Dr. Keshav Raj Paudel, tıbbi tedaviden önce bireysel önlemlerin hayati olduğunu vurgulayarak şu önerilerde bulundu:
Plastik kesme tahtaları ve kaplarını mutfağınızdan çıkarın.
Sentetik kumaşlar yerine pamuklu ve doğal lifli giysiler seçin.
İşlenmiş ve plastik paketli gıda tüketimini minimuma indirin.
Çamaşır kurutma makinelerinin lif parçalama etkisinden kaçının.
Araştırmacılar, modern yaşamın bir parçası haline gelen plastiğe karşı alışkanlıkların değişmemesi durumunda, gelecek nesillerin çok daha erken yaşlarda nörolojik hastalıklarla tanışabileceği uyarısında bulunuyor