Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Grönland'ı stratejik sınırlarına dahil etme girişimine direnç gösteren ülkelere karşı ekonomik yaptırım kartını açtı. Washington yönetiminin hedef aldığı sekiz ülkeyi kapsayan ek gümrük vergisi uygulaması, Grönland'ın ABD tarafından devralınmasına kadar yürürlükte kalacak. Karar, başta Danimarka olmak üzere Avrupa başkentlerinde sert tepkiyle karşılanırken, bölge genelinde geniş katılımlı protesto gösterileri düzenlendi.
Vergi oranları kademeli olarak artacak
Trump; Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, İngiltere, Hollanda ve Finlandiya'yı kapsayan ekonomik yaptırım paketini kamuoyuna açıkladı. Bu çerçevede, 1 Şubat tarihinden itibaren söz konusu sekiz ülkeden gelecek ürünlere yüzde 10 oranında ek gümrük vergisi uygulanacak. Yaptırımların dozunu artıracağını belirten Trump, 1 Haziran itibarıyla bu oranın yüzde 25 seviyesine çıkarılacağını bildirdi. ABD Başkanı, bu mali yükümlülüklerin Grönland'ın mülkiyeti ABD'ye geçene dek sürdürüleceğini vurguladı.
Avrupa başkentlerinden eş zamanlı tepkiler
ABD'nin gümrük tarifesi hamlesine Avrupa Birliği ve İngiltere'den itirazlar gecikmedi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransa'nın dünya genelinde ulusların bağımsızlık ve egemenlik haklarına sadık kaldığını hatırlatarak şunları kaydetti:
"Gümrük tarifesi tehditleri kabul edilemez ve bu bağlamda yeri yok. Doğrulanmaları halinde Avrupalılar buna birlik ve koordineli olarak yanıt verecek. Avrupa'nın egemenliğine saygı gösterilmesini sağlamayı biliriz."
Hollanda kanadından gelen açıklamada ise geçici hükümetin Dışişleri Bakanı David van Weel, Trump'ın beyanatlarını takip ettiklerini belirterek şunları dedi:
"Hollanda, vereceğimiz tepki konusunda Avrupa Komisyonu ve ortaklarımızla yakın temas halindedir."
İngiltere Başbakanı Keir Starmer da yazılı bir açıklama yayımlayarak Grönland'ın statüsüne ilişkin resmi pozisyonlarının değişmediğini ifade etti.
"(Grönland) Danimarka Krallığının parçasıdır ve geleceği Grönlandlılar ile Danimarkalıların elindedir."
Ulusal güvenlik ve Altın Kubbe stratejisi
Grönland'ın ABD sınırlarına dahil edilme gerekçesini "ulusal güvenlik" temelinde açıklayan Trump, bölgenin "inşa edilen Altın Kubbe için hayati önem taşıdığını" dile getirdi. Washington'da bir araya gelen ABD, Danimarka ve Grönland Dışişleri bakanları arasındaki temaslarda ise tarafların uzlaşmaya varamadığı bildirildi. Görüşmelerin ardından yapılan değerlendirmelerde, ABD'nin bölgeyi ele geçirme niyetinin açık olduğu ancak Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bölgenin egemenlik devri içeren tüm teklifleri geri çevirdiği kaydedildi. Danimarka'nın, müttefikleriyle askeri iş birliğini artırma çağrısına yanıt veren Avrupa ülkeleri, Grönland'a küçük askeri birlikler ve subaylar gönderme kararı almıştı.
Danimarka sokaklarında on binler toplandı
Trump'ın açıklamaları Danimarka genelinde kitlesel protestolara yol açtı. Başkent Kopenhag'da bulunan Radhuspladsen meydanında toplanan yaklaşık 20 bin kişi, ABD Büyükelçiliği'ne yürüyerek "Grönland Grönlandlılarındır" ve "Grönland satılık değil" sloganları attı. Eylemlerde Danimarka, Grönland ve Faroe Adaları bayrakları taşınırken; Aarhus, Aalborg, Odense ve Grönland’ın başkenti Nuuk’ta da benzer gösteriler organize edildi.
Grönland’ın stratejik önemi
Uzmanlar, ABD'nin bölgeye olan yoğun ilgisinin temelinde Arktik bölgesindeki askeri denge arayışı, Çin ve Rusya'ya karşı güvenlik endişeleri ile zengin maden yataklarının yattığını belirtiyor. Ancak Grönland toplumunda derin endişe yaratan bu sürece halkın büyük çoğunluğu karşı çıkıyor. Yapılan son kamuoyu araştırmaları, Grönland halkının yüzde 85’inin Amerika Birleşik Devletleri'nin bir parçası olma fikrini kesin bir dille reddettiğini ortaya koyuyor.
