Yıllarca "başarının altın bileziği" olarak görülen üniversite diploması, dijital yerliler için artık sorgulanan bir kağıt parçasına dönüşmüş durumda. Indeed’in Nisan 2025 raporu, eğitim maliyetleri ile iş dünyasındaki karşılık arasındaki makasın açıldığını kanıtlayan veriler sunuyor. Özellikle borç yükü altında iş hayatına atılan gençler, sistemin vaatlerini yerine getirmediğini düşünüyor.
Nesiller arası dev uçurum: Baby Boomer'lar ile Z Kuşağı karşı karşıya
Araştırma, diplomanın değerine bakışta keskin bir kuşak farkı olduğunu gösteriyor. Üniversiteyi bir "statü ve garanti" olarak gören Baby Boomer (1946-1964) kuşağında diplomanın israf olduğunu düşünenlerin oranı sadece %20'de kalırken, bu oran her yeni nesilde artarak Z Kuşağı'nda %51'e fırlıyor. Gençlerin bu karamsarlığının temelinde, mezuniyet sonrası karşılaşılan düşük ücretler ve devasa eğitim kredileri yatıyor.
"Diplomasız da bu işi yapabilirdim" diyenlerin oranı artıyor
Raporun en dikkat çekici kısımlarından biri de iş-diploma uyumu. Katılımcıların %60'ı, bugün yaptıkları işi üniversite okumadan da aynı kalitede yapabileceklerine inanıyor. Z Kuşağı özelinde bu oran %68'e kadar çıkıyor. Genç profesyoneller, teorik eğitimin iş hayatındaki pratik ihtiyaçları karşılamadığını ve gerçek uzmanlığın "sahada" veya "mikro sertifikalarla" kazanıldığını savunuyor.
Yapay zeka diplomayı "demode" mi kılıyor?
Yapay zeka (AI) teknolojilerinin hızla yayılması, klasik eğitim modellerini de tehdit ediyor. Z Kuşağı'nın %45'i, yapay zekanın üniversitede öğrendikleri pek çok yeteneği şimdiden işlevsiz hale getirdiğini düşünüyor. Bu durum, 4 yıllık bir eğitim yerine, hızla değişen teknolojiye uyum sağlayabilecek kısa süreli ve odaklanmış eğitim modellerine olan ilgiyi artırıyor.
2 trilyon dolarlık borç yükü ve yatırımın geri dönüşü (ROI)
ABD verilerine göre öğrenci borçlarının 2 trilyon dolara yaklaşması, eğitimi bir "yatırım" olarak gören gençler için matematiği bozuyor. Indeed Kariyer Uzmanı Kyle M.K., gençlerin artık diplomanın "yatırım getirisini" (ROI) çok daha rasyonel hesapladığını vurguluyor. İşverenlerin de iş ilanlarında diploma şartını kaldırıp "beceri odaklı" (skills-first) işe alımlara yönelmesi, üniversiteye olan ihtiyacı daha da tartışmalı hale getiriyor.