Amerika Birleşik Devletleri Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), Ay'a yeniden insan gönderme projesinin kritik aşaması olan Artemis II görevinde yeni bir teknik aksaklıkla mücadele ediyor. Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde yürütülen hazırlıklar sırasında, dev roketin üst kademe motor sistemindeki helyum gazı akışında kesinti belirlendi. Yaşanan bu gelişme üzerine uzay ajansı, devasa roketi fırlatma rampasından çekerek detaylı inceleme ve onarım işlemleri için yeniden montaj binasına taşıma kararı aldı. Bu durum, Mart ayı içerisinde gerçekleştirilmesi hedeflenen fırlatma planlarını büyük ölçüde belirsizliğe itti.
Helyum akışındaki kesinti Mart ayı hedeflerini riske atıyor
NASA tarafından Cuma günü yapılan açıklamada, ikinci fırlatma provasının başarıyla tamamlandığı ve Mart ayının başı için fırlatmanın mümkün olduğu belirtilmişti. Ancak 21 Şubat gecesi icra edilen rutin kontrollerde, roketin üst kademesinde bulunan motorun çevresel şartlarını stabilize etmekle görevli helyum gazının akışında bir aksama görüldü. Sorunun temel kaynağını henüz netleştiremeyen ajans yetkilileri, teknik ekiplerin elde edilen verileri derinlemesine analiz ettiğini ve onarım için en efektif yöntemin araştırıldığını kaydetti.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, konuya ilişkin sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı değerlendirmede, “Bu gelişme mart ayındaki fırlatma olasılıklarını neredeyse kesin olarak etkileyecek” ifadesini kullanarak takvimdeki değişikliğin sinyallerini verdi. Roketin, hazırlıkların yapıldığı Vehicle Assembly Building (VAB) binasına geri gönderilmesi durumunda, Mart ayı için belirlenen beş farklı fırlatma penceresi de geçerliliğini yitirecek. Ajansın Nisan ayı için planladığı takvimde ise 1, 3, 4, 5 ve 6 Nisan tarihlerini kapsayan toplam altı ayrı fırlatma fırsatı bulunuyor.
Devasa SLS roketi rampadan hangara geri taşınıyor
Artemis II misyonu için hazırlanan 98 metre uzunluğundaki Space Launch System (SLS) roketinin, hava şartlarının uygun olması durumunda 24 Şubat tarihinde rampadan ayrılarak VAB’a nakledilmesi öngörülüyor. Dünyanın en ağır araçları arasında gösterilen ve 8,2 milyon kilogram yük taşıma kapasitesine sahip olan “Crawler-Transporter” isimli paletli taşıyıcılar, roketi yaklaşık 6,4 kilometrelik mesafeden hangara ulaştıracak. NASA yetkilileri, sistem üzerindeki belirli teknik müdahalelerin yalnızca hangar ortamında gerçekleştirilebildiğini vurguluyor.
Astronot kafilesi fırlatmanın gecikmesiyle karantinadan çıkarıldı
Görevin mürettebat listesinde NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı’ndan Jeremy Hansen yer alıyor. İkinci yakıt testinin başarıyla sonuçlanmasının ardından Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’nde tedbir amaçlı karantinaya alınan ekip, son teknik aksaklık nedeniyle karantina sürecini sonlandırdı. Yeni bir fırlatma takvimi netleşene kadar astronotların Houston’da kalmaya devam edeceği öğrenildi.
Teknik sorunlar Artemis programı için ilk değil
Helyum sistemindeki aksaklıklar Artemis programı için bir ilk değil. 2022 yılında gerçekleştirilen insansız Artemis I uçuşunda da üst kademe basınçlandırma sisteminde benzer helyum kaynaklı gecikmeler yaşanmıştı. Uzmanlar mevcut durumu analiz ederken geçmişteki Artemis I verilerini de mercek altına alıyor. Ayın başında yapılan ilk yakıt provasında ise roketin ana gövdesinde sıvı hidrojen sızıntısı tespit edilmiş ve bu durum Şubat ayındaki uçuş planını iptal ettirmişti. Son yapılan provada ise 700 bin galonluk sıvı oksijen ve hidrojen dolumu sırasında herhangi bir sızıntıya rastlanmamıştı.
İnsanlık elli yıl sonra yeniden Ay yörüngesine yönelecek
Artemis II, 1972 yılındaki Apollo 17 misyonundan bu yana Ay çevresine yapılacak ilk insanlı seyahat olma özelliğini taşıyor. 10 gün sürecek bu yolculukta astronotlar Ay yüzeyine iniş yapmayacak; Lockheed Martin tarafından üretilen Orion kapsülü ile Ay'ın etrafında tur atacaklar. Mürettebat, Ay’ın karanlık yüzünün yaklaşık 7 bin 500 kilometre ötesine geçerek, insanların bugüne kadar uzayda ulaştığı en uzak noktaya erişmiş olacak. 98 metrelik dev SLS roketi ve Orion kapsülü, bu görevle birlikte ilk kez bir mürettebatla beraber havalanacak.
NASA uzun vadeli Ay yerleşkesi için kritik virajda bulunuyor
Artemis programının temel vizyonu, Apollo döneminden sonra insanlığı yeniden Ay topraklarına indirmek ve Güney Kutbu bölgesinde kalıcı bir üs kurmak üzerine inşa edildi. Bu bölgedeki su buzunun; içme suyu, oksijen ve roket yakıtı üretimi için kullanılması hedefleniyor. Ancak üst üste yaşanan teknik ertelemeler, projenin takvimine dair soru işaretlerini beraberinde getiriyor. Bazı uzman mühendisler, Mart ayındaki fırlatma zorlamasının astronot güvenliğini tehlikeye atabileceği konusunda uyarılarda bulunmuştu.
Ay yüzeyine asıl inişin gerçekleştirileceği Artemis III görevi öncesinde, Artemis II sistemlerin test edilmesi açısından hayati bir basamak olarak değerlendiriliyor. NASA'nın yakın zamanda düzenleyeceği basın toplantısıyla hem mevcut arıza hem de Artemis programının gelecekteki yol haritası hakkında kamuoyunu bilgilendirmesi bekleniyor.