Grip mevsiminin ağır seyrettiği bir dönemde yayımlanan yeni bir bilimsel çalışma, influenza virüsünün bulaşma yollarına dair yerleşik kabulleri sorgulattı. ABD’de Maryland Üniversitesi öncülüğünde gerçekleştirilen EMIT-2 (Evaluating Modes of Influenza Transmission) adlı deneyde, gripli bireylerle sağlıklı gönüllüler aynı kapalı ortamda uzun süre vakit geçirmesine rağmen virüsün yayılmadığı tespit edildi.
EMIT-2 deneyinden şaşırtan sonuç
PLOS Pathogens dergisinde yayımlanan EMIT-2 çalışması, doğal yollarla grip olmuş bireylerle sağlıklı kişiler arasında hava yoluyla bulaşı inceleyen ilk kontrollü klinik deneylerden biri olma özelliği taşıyor. Deney kapsamında, influenza tanısı konmuş üniversite öğrencileri ile sağlıklı orta yaşlı gönüllüler kontrollü bir otel ortamında bir araya getirildi. Günler süren yakın temas, ortak alan kullanımı ve sosyal etkileşime rağmen sağlıklı katılımcıların hiçbirinde grip enfeksiyonu gelişmedi.
Öksürük olmayınca bulaş da olmadı
Araştırmacılara göre deneyin en dikkat çekici bulgularından biri, gripli katılımcıların burunlarında yüksek düzeyde virüs bulunmasına rağmen çok az öksürmesiydi. Çalışmanın yazarlarından Dr. Jianyu Lai, öksürüğün grip virüsünün havaya yayılmasında temel faktörlerden biri olduğunu belirterek, sınırlı öksürük nedeniyle ortama yayılan virüs miktarının düşük kaldığını ifade etti.
Havalandırma belirleyici rol oynadı
EMIT-2 deneyinde ortam havası sürekli olarak karıştırıldı ve etkin bir hava dolaşımı sağlandı. Isıtıcı ve nem dengeleyici cihazlarla havanın durgunlaşması önlendi. Dr. Jianyu Lai, bu sayede havadaki virüs yoğunluğunun seyreldiğini ve bulaş riskinin önemli ölçüde azaldığını vurguladı:
“Kapalı alanlarda, havanın çok hareket etmediği ortamlarda insanlarla yüz yüze çok yakın olmak en riskli durum gibi görünüyor ve bunu hepimiz sıkça yapıyoruz. Sonuçlarımız, havayı hem karıştıran hem de temizleyen taşınabilir hava temizleyicilerinin büyük fayda sağlayabileceğini gösteriyor. Ancak çok yakınsanız ve biri öksürüyorsa, güvende kalmanın en iyi yolu maske takmaktır; özellikle de N95.”
Yaş faktörü koruyucu olabilir
Araştırmada yer alan sağlıklı gönüllülerin orta yaş grubunda olması da dikkat çekti. Uzmanlara göre orta yaşlı bireyler, genç yetişkinlere kıyasla influenzaya karşı daha az duyarlı olabiliyor. Bu durumun da deney süresince enfeksiyon görülmemesinde etkili olduğu değerlendirildi.
Gripten korunmak için ne anlatıyor?
EMIT-2 deneyinin sonuçları, gripten korunmada yalnızca hasta bireyden uzak durmanın yeterli olmayabileceğini gösterdi. Araştırmacılar, özellikle kapalı alanlarda havalandırma, hava hareketi ve maske kullanımının büyük önem taşıdığına dikkat çekti. Yakın temas ve öksürük gibi durumlarda ise maske, özellikle N95 tipi maskelerin güçlü bir koruma sağladığı vurgulandı.
Gerçek hayata yakın bir deney
Çalışma, Baltimore bölgesinde karantinaya alınmış bir otel katında yürütüldü. Katılımcılar iki hafta boyunca birlikte yaşadı; sohbet etti, fiziksel aktiviteler yaptı ve ortak eşyalar kullandı. Günlük burun sürüntüleri, tükürük ve kan örnekleriyle hem enfeksiyon hem de antikor gelişimi yakından takip edildi. Havaya yayılan virüs miktarı ise özel ölçüm cihazlarıyla düzenli olarak analiz edildi.