İran ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) heyetleri, nükleer süreci ele almak üzere İsviçre’nin Cenevre kentinde ikinci kez bir araya geldi. Umman’ın ara buluculuğunda yürütülen ve yaklaşık 2,5 saat süren görüşmelerin ardından, taraflar henüz nihai bir anlaşmaya varmamış olsa da diyalog sürecinin devam edeceği mesajını verdi.
Heyetler Umman Büyükelçiliği rezidansında bir araya geldi
Cenevre’de gerçekleştirilen kritik görüşmede İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD tarafını Başkan Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. Umman Büyükelçiliği rezidansında düzenlenen ve yaklaşık 2,5 saat süren toplantının ardından katılımcılar, herhangi bir açıklama yapmadan bölgeden ayrıldı.
Delegasyonların çıkışı sırasında Cenevre polisi geniş güvenlik önlemleri alırken, bir grup İran vatandaşının da temsilcilerine yönelik protesto gösterisi düzenlediği görüldü. Müzakerelerin ardından sürece dair ilk değerlendirme ise Tahran cephesinden geldi.
Abbas Arakçi temel ilkeler konusunda uzlaşıldığını duyurdu
Görüşmelerin tamamlanmasının ardından açıklamalarda bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi şu ifadeleri kullandı:
"ABD ile temel ilkeler konusunda anlaşmaya vardık. İlk tura kıyasla olumlu gelişmeler yaşandı."
Arakçi, tarafların olası bir anlaşmanın taslak metinleri üzerinde çalışacağını ve bu belgelerin karşılıklı olarak paylaşılacağını belirtti.
Çözülmesi gereken meselelerin hala masada olduğunu hatırlatan Arakçi şunları söyledi:
"Taraflar olası bir anlaşmaya ilişkin belgeler üzerinde çalışacak ve bunları karşılıklı olarak paylaşacak. İki tarafın da üzerinde çalışması gereken konular hala mevcut."
Bakan, mevcut durumun kısa sürede bir imza atılacağı anlamına gelmediğini vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:
"Bu yakın zamanda bir anlaşmaya varacağımız anlamına gelmiyor ama süreç başladı."
Masadaki nükleer ve ekonomik başlıklar dikkat çekiyor
Müzakerelerin merkezinde İran'ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması yer alırken, tarafların ajandalarındaki farklılıklar da öne çıkıyor. Tahran yönetimi, masaya oturmadan önce sadece nükleer konuların ele alınması şartını koşsa da Washington yönetimi, İran’ın balistik füze üretiminin kısıtlanmasını da görüşmelere dahil etmek istiyor.
Olası bir mutabakatın kalıcı olabilmesi için ABD’nin de ekonomik kazanç elde etmesi gerektiğini savunan İranlı yetkililer, Washington’a çeşitli ticari teklifler sundu. Bu kapsamda Tahran’ın, petrol ve doğalgaz sahalarında ortaklık, madencilik alanında yatırımlar ve sivil uçak alımı gibi projeleri ABD tarafına ilettiği belirtiliyor.
Bölgesel gerilimlerin gölgesinde müzakere süreci yeniden başladı
İki ülke arasındaki nükleer diplomasi trafiği, Haziran 2025’te İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının ardından durma noktasına gelmişti. Kesintiye uğrayan bu süreç, 6 Şubat tarihinde Umman’da gerçekleştirilen ilk toplantı ile tekrar canlandırıldı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Maskat’taki ilk tur görüşmelerine ilişkin, "İran ile ABD arasında Maskat'taki müzakereler, tarafların görüşmeleri sürdürme yönünde mutabakata varmasıyla sona erdi" açıklamasını yapmıştı. Mevcut görüşmelerin, bölgede askeri hareketliliğin ve karşılıklı tansiyonun arttığı bir dönemde gerçekleşmesi ise dikkat çekici bir unsur olarak değerlendiriliyor.
