NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) bünyesinde görev icra eden Crew-11 ekibi için tarihinde benzeri görülmemiş bir tıbbi tahliye prosedürünü başlattığını duyurdu. Crew-11 ekibinin mikro yerçekimi koşullarında müdahale edilemeyen ciddi bir sağlık problemiyle karşılaşılması neticesinde, görev sürelerinin tamamlanmasına aylar kala Dünya'ya döndürülmeleri kararlaştırıldı. Bu kritik operasyon için ajansın on yıllar önce hazırladığı ancak bugüne kadar hiç kullanmadığı acil durum protokolleri resmi olarak yürürlüğe girdi.
Geri dönüş operasyonunun detayları
Daha önce ISS görevleri tarihinde hiç uygulanmamış olan operasyonel planın ayrıntıları yetkililer tarafından paylaşıldı. Belirlenen prosedür gereği astronotlar, istasyona kenetli olan kapsüle giriş yaparak kapakları mühürleyecek ve yörüngeden ayrılacak. Kontrollü bir şekilde atmosfer geçişi yapacak olan aracın, paraşütler aracılığıyla Kaliforniya açıklarındaki Pasifik Okyanusu sularına iniş yapması hedefleniyor.
Kapsülün okyanusa temasıyla birlikte, bünyesinde uzman tıbbi personelin bulunduğu hazır bekletilen kurtarma gemisi devreye girecek. Ekibin ilk sağlık muayeneleri henüz deniz üzerindeyken gerçekleştirilecek. Denizdeki müdahalenin ardından astronotlar, helikopter ve jet desteğiyle kapsamlı tedavi için Johnson Space Center’a sevk edilecek.
Tahliye kararının ardındaki tıbbi gerekçeler
Söz konusu acil dönüş kararı, Crew-11 ekibinden bir astronotun yaşadığı sağlık sorununun yerçekimsiz ortamda tedavi imkanlarını aşması üzerine alındı. NASA bünyesindeki doktorların yaptığı değerlendirmeler sonucunda, hastanın durumunun ancak Dünya koşullarında kontrol altına alınabileceği görüşü ağır bastı ve erken dönüş tavsiyesi onaylandı. Kurum, etik ve tıbbi gizlilik kuralları çerçevesinde rahatsızlanan astronotun kimlik bilgilerini ve hastalığın teşhisini kamuoyuyla paylaşmadı.
ISS tarihinde bir ilk
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, perşembe günü konuya ilişkin yaptığı açıklamada durumun "ciddi bir tıbbi vaka" olarak sınıflandırıldığını ve bu durumun ISS tarihindeki ilk tıbbi tahliye zorunluluğunu doğurduğunu ifade etti. Isaacman, iniş yapılacak bölgedeki meteorolojik koşulların netleşmesini beklediklerini, güncel dönüş takviminin ise 48 saat içerisinde duyurulacağını belirtti.
NASA Baş Tıbbi Sorumlusu Dr. James Polk ise sürecin hassasiyetine dikkat çekerek, astronotun şu an için hayati bir tehlike altında olmadığını vurguladı. Dr. Polk, tahliye süreci tamamlanana kadar hasta astronotun diğer ekip arkadaşları tarafından kesintisiz olarak gözetim altında tutulduğu bilgisini verdi.
Kağıt üzerindeki plan ilk kez gerçeğe dönüşüyor
Gerçekleştirilecek olan bu tahliye operasyonu, NASA’nın "Spaceflight Human-System Standard" olarak adlandırılan düzenlemelerindeki acil durum prosedürlerine dayanıyor. Bu protokoller, yörüngedeki tıbbi altyapının bir müdahale için yetersiz kaldığı senaryolar için on yıllardır hazırlık aşamasında tutuluyordu.
İstatistiki veriler ve modeller, uzay görevlerinde bu tür bir tıbbi tahliye ihtiyacının ortalama her üç yılda bir meydana gelebileceğine işaret etse de ISS’in operasyonel ömrü boyunca bu planın hayata geçirilmesine şimdiye kadar hiç ihtiyaç duyulmamıştı.
