Günlük hayatta kullanılan kelimelerin ve düşünce biçimlerinin, ruh hali ve davranışlar üzerinde etkili olduğu uzun süredir tartışılıyor. Özellikle stres, kaygı ve motivasyon sorunları yaşayan bireylerin yöneldiği olumlama yöntemi, pozitif psikoloji yaklaşımıyla birlikte daha fazla görünür hale geldi. Kimi kişiler bu yöntemin hayatlarında belirgin değişimler yarattığını savunurken, kimileri ise etkisinin abartıldığını düşünüyor. Bilimsel araştırmalar ve uzman görüşleri ise olumlamaların zihinsel süreçler üzerindeki etkisine dikkat çekiyor.
Olumlama nedir?
Olumlama, bireyin kendisine yönelik olumlu ve destekleyici cümleler kurarak zihinsel tutumunu yeniden şekillendirmeyi amaçlayan bir tekniktir. Bu yöntemde kişi, arzu ettiği durumu gerçekleşmiş gibi ifade ederek zihninde yeni bir düşünce kalıbı oluşturmayı hedefler. Genellikle şimdiki zaman kipinde kurulan bu cümleler, bireyin öz güvenini artırma, motivasyonunu güçlendirme ve olumsuz iç konuşmaları azaltma amacı taşır. Pozitif psikoloji alanında ele alınan olumlamalar, kişinin kendisiyle kurduğu iç diyaloğun farkına varmasını sağlar. Sürekli tekrarlanan olumsuz düşüncelerin zamanla bir alışkanlığa dönüştüğü bilinirken, olumlamalar bu döngüyü kırmayı hedefleyen bir araç olarak değerlendirilir.
Olumlama nasıl yapılır?
Olumlama yapmak için karmaşık yöntemlere ihtiyaç duyulmaz. Öncelikle kişinin kendi hedeflerini ve ihtiyaçlarını netleştirmesi gerekir. Ardından bu hedeflerle uyumlu, kısa ve pozitif cümleler oluşturulur. Uzmanlara göre olumlama cümlelerinin şimdiki zaman kipinde kurulması, zihnin bu ifadeleri daha kolay benimsemesini sağlar. Olumlamaların düzenli olarak tekrar edilmesi büyük önem taşır. Sabah saatleri ya da uyku öncesi zaman dilimi, zihnin daha açık olduğu anlar olarak öne çıkar. Kişinin söylediği cümlelere inanması ve bu sözlerle duygusal bir bağ kurması, yöntemin etkisini artıran temel unsurlar arasında yer alır.
Olumlamalar ne işe yarar?
Olumlamaların temel amacı, bireyin zihinsel alışkanlıklarını dönüştürmektir. Sürekli olarak tekrarlanan olumlu ifadeler, zamanla kişinin kendine bakışını ve olaylara yaklaşımını değiştirebilir. Bu durum, stresle başa çıkma becerisinin güçlenmesine ve öz güvenin artmasına katkı sağlayabilir. 2015 yılında yayımlanan “Self-Affirmation Theory and the Brain” adlı araştırmada, olumlu benlik ifadelerinin beynin ödül ve değer merkezleriyle ilişkili bölgelerinde aktivasyonu artırdığı ortaya konuldu. Araştırma, düzenli olumlama pratiğinin bireylerin stresli durumlar karşısında daha dengeli tepkiler vermesine yardımcı olabileceğini gösterdi.
Mucizevi olumlama nedir?
Son dönemde öne çıkan “mucizevi olumlama”, bireyin günlük motivasyonun ötesinde hayatında köklü değişimler yaratmayı hedeflediği bir olumlama türü olarak tanımlanıyor. Bu yaklaşım, güçlü bir inanç ve duygusal yoğunlukla kurulan niyet cümlelerine dayanıyor. Uzmanlar ise bu tür olumlamaların etkili olabilmesi için gerçekçi beklentilerle desteklenmesi gerektiğini, aksi halde hayal kırıklığına yol açabileceğini belirtiyor.
Uzmanlar ne diyor?
Klinik psikolog Vefa Doğan, olumlamaların tek başına mucize yaratmasını beklemenin gerçekçi olmadığını belirterek, şu ifadeleri kullandı:
“Olumlamalar, davranış değişikliğiyle desteklendiğinde anlam kazanır. Kişi yalnızca söylemekle kalmayıp harekete geçtiğinde zihinsel dönüşüm daha kalıcı olur”
Psikolog Büşra Taşpınar ise olumlamaların zihinsel farkındalığı artırma açısından etkili olduğuna dikkat çekerek, bu konuyu şu sözlerle anlattı:
“Kendi kendine kurduğumuz cümlelerin farkına vardığımızda, içsel eleştirimiz yumuşuyor ve bu sayede stresle başa çıkma kapasitemiz güçleniyor.”
Olumlama herkes için uygun mu?
Uzmanlar, olumlamaların her bireyde aynı etkiyi göstermeyebileceğini vurguluyor. Kişisel geçmiş, yaşanan deneyimler ve ruhsal durum, bu yöntemin etkisini doğrudan etkileyebiliyor. Özellikle yoğun psikolojik sorunlar yaşayan bireylerin, olumlama çalışmalarını profesyonel destekle birlikte yürütmesinin daha sağlıklı olacağı belirtiliyor. Sonuç olarak olumlamalar, zihinsel farkındalık kazandıran ve kişisel gelişimi destekleyen bir araç olarak öne çıkıyor. Ancak kalıcı değişim için bu yöntemin, gerçekçi hedefler ve somut adımlarla birlikte uygulanması gerektiği ifade ediliyor.
