Sabah kalkıyorsun ama sanki hiç uyumamış gibisin. Gün içinde sürekli esniyor, akşamı zor ediyorsun. Kahve içiyorsun, yine fayda etmiyor. Çoğu kişi bu durumu “tempo”, “stres” ya da “mevsim yorgunluğu” diye geçiştiriyor. Oysa bazen mesele çok daha basit bir yerde duruyor: vücudun ihtiyaç duyduğu B12 vitamini yeterli olmayabilir.
B12, vücudun adeta enerji trafiğini yöneten vitaminlerden biri. Kan hücrelerinin oluşmasına yardım eder, sinirleri korur, beynin daha net çalışmasını sağlar. Eksildiğinde ise vücut yavaş yavaş frene basmaya başlar.
İlk etapta eksik olduğunu anlamayabilirsiniz
B12 eksikliği genellikle gürültü yapmaz. İlk etapta sessiz sinyaller gönderir. Sürekli halsiz hissetmek, çabuk yorulmak, dalgınlaşmak, bir cümleyi okurken bile kopmak bu sinyallerden bazılarıdır. Zamanla el ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma, denge kaybı ya da kaslarda güçsüzlük de tabloya eklenebilir.
İşin bir de ruhsal tarafı vardır. Keyifsizlik, tahammülsüzlük, sebepsiz bir iç sıkıntısı ya da mutsuzluk hali bazen vitamin eksikliğinin dışa vurumudur.
Herkes aynı riskte değil
B12 eksikliği herkesin kapısını çalabilir ama bazı kişilerde daha sık görülür. Hayvansal gıdayı az tüketenler ya da hiç tüketmeyenler, yaş ilerledikçe mide emilimi zayıflayanlar, mide–bağırsak sorunları yaşayanlar bu riski daha fazla taşır. Uzun süre bazı ilaçları kullananlarda da B12 emilimi düşebilir.
B12 çoğunlukla et, balık, süt ürünleri ve yumurtadan alınır. Ancak bu gıdaları tüketmek her zaman yeterli olmaz. Vücut bazen bu vitamini yeterince ememez. Bu nedenle “ben iyi besleniyorum” demek tek başına garanti değildir.
Takviyeler ise kulaktan dolma bilgilerle değil, ihtiyaca göre kullanılmalıdır. Fazlası fayda sağlamadığı gibi başka sorunların da önünü açabilir.
Fazla olması da sorun
B12 deyince akla hep eksiklik gelir ama kanda gereğinden fazla çıkması da göz ardı edilmemesi gereken bir durumdur. Kişi herhangi bir takviye almıyorsa ve yine de değerler yüksekse, bu durum vücudun dengesinde bir aksama olduğuna işaret edebilir.
Çoğu zaman belirti vermez ama bazen iştah azalması, sindirim sorunları ya da istemsiz kilo kaybı gibi sinyaller eşlik edebilir. Bu yüzden yüksek ya da düşük her değer, “nasıl olsa geçer” denilerek bırakılmamalıdır.
Basit bir kan testiyle öğrenilebilir
Sürekli yorgunluk, uyku hali, unutkanlık ya da ruh hali değişimleri yaşıyorsanız bunu normal kabul edip geçmemek gerekir. Basit bir kan testiyle B12 düzeyi öğrenilebilir. Erken fark edilen eksiklikler, doğru şekilde düzeltildiğinde hem yaşam kalitesini artırır hem de daha ciddi sorunların önüne geçebilir.
Bazen vücut çok net konuşmaz ama küçük sinyaller verir. Önemli olan bu sinyalleri görmezden gelmemektir.