Afganistan'daki Taliban yönetimi tarafından açıklanan yeni ceza düzenlemesinde toplum; din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf olmak üzere dört ana gruba ayrılıyor. Bu sınıflandırmaya göre, aynı suç için öngörülen yaptırımlar statüye göre değişim arz ediyor. Bir din alimi suç işlediğinde sadece uyarı ile süreci geçiştirebilirken; seçkinler mahkemeye çağrılma ve uyarı, orta sınıf ise hapis cezası ile karşı karşıya kalıyor. Alt sınıfa mensup kişiler için ise hapis cezasının yanı sıra fiziksel şiddet içeren bedensel cezalar öngörülüyor.
Kölelik ve efendi kavramları yasal metinlere girdi
NTV’nin haberine göre yeni ceza kanununda en çok dikkat çeken bölümlerden birini köleliğin geri getirilmesi oluşturuyor. Metin içerisinde “köle” ve “efendi” tanımlamaları defalarca kullanılırken, köle olarak nitelendirilen kişileri cezalandırma yetkisinin doğrudan “efendiye” devredildiği belirtiliyor. Bu düzenleme, modern hukuk sistemlerinin aksine kişisel bağımlılık ilişkilerini ceza hukukunun bir parçası haline getiriyor.
Muhalif görüş bildirenlere yönelik idam yaptırımı getirildi
Taliban mahkemelerine verilen yeni yetkilerle birlikte, yönetim aleyhine görüş bildirenlerin veya eleştirenlerin idam edilmesi yasallaştırılıyor. Düzenlemede “isyancı” olarak tanımlanan bireylerin kamuya vereceği zararın ancak öldürülmeleriyle ortadan kaldırılabileceği savunuluyor. Ayrıca, muhalif faaliyetleri yetkililere bildirmeyen vatandaşlar için de hapis cezası öngörülürken, halkın “günah” işlendiğine şahit olduğu durumlarda suçlu gördüğü kişiyi şahsen cezalandırmasına olanak tanınıyor.
Eğitim yasağı ve sosyal yaşamdaki kısıtlamalar genişletildi
Yeni yasalar çerçevesinde kız çocuklarının eğitim alması tamamen yasaklanırken, sosyal hayata dair sert kısıtlamalar getirildi. Dans etmek ve dans edenleri izlemek yasak kapsamına alınırken, “ahlaksızlık yerleri” olarak tanımlanan mekanların yıkılması kararlaştırıldı. Ancak bu mekanların tanımının açıkça yapılmaması, keyfi uygulamalara dair endişeleri artırıyor. Akrabalık bağı bulunmayan kadın ve erkeklerin bir arada bulunması suç sayılırken, çocuklara yönelik şiddet ve istismar vakaları da ceza kapsamı dışında bırakıldı. İlgili maddelerde, bir babanın 10 yaşındaki oğlunu namazı ihmal ettiği gerekçesiyle cezalandırabileceği ifade ediliyor.
Mezhep değiştirenler hapis cezası ile karşı karşıya kalacak
Hanefi mezhebini hukuk sisteminin temeli kabul eden Taliban, bu mezhepten çıkan kişileri “kafir” olarak nitelendiriyor. Yasaya göre mezhebini terk eden bireyler hapis cezasına çarptırılacak.
