Bilim dünyası, frengi hastalığına yol açan bakterinin kökenine dair ezber bozan bir bulguya ulaştı. Kolombiya’da bir avcı-toplayıcıya ait kalıntılarda tespit edilen tamamen yeni bir bakteri soyu, patojenin insanlarla olan bağını sanılandan 3 bin yıl daha geriye taşıdı.
Science dergisinde yayımlanan araştırma, frenginin etkeni olan Treponema pallidum bakterisinin evrimsel kronolojisini altüst etti. Başlangıçta antik insan popülasyonlarını incelemek amacıyla yola çıkan uluslararası araştırma ekibi, 5 bin 500 yıllık kalıntılarda beklenmedik bir şekilde bakteri DNA’sına rastladı. Yapılan genetik haritalandırma sonucunda, şimdiye kadar bilinen en eski genom yapısı yeniden kurgulandı.
"Modern formların hiçbirine benzemiyor"
Lozan Üniversitesi ve İsviçre Biyoinformatik Enstitüsü’nden uzmanların dahil olduğu çalışma, bulunan bakterinin genetik açıdan günümüzde hastalık yapan frengi, bejel veya Ekvator frengisi varyantlarıyla eşleşmediğini ortaya koydu. Araştırma grubu lideri Anna-Sapfo Malaspinas, bu soyun çok erken bir dönemde evrimsel olarak ayrıştığını belirterek, bulguların bugün hala gizemini koruyan ve deri belirtileriyle seyreden "pinta" hastalığının antik bir formu olabileceği ihtimali üzerinde durduklarını kaydetti.
İnsanla etkileşim 13 bin yıl önce başlamış olabilir
Hesaplamalı biyolog Davide Bozzi, sonuçların bakteri ile insan arasındaki ilişkiyi binlerce yıl geriye ittiğini vurgularken; moleküler antropolog Elizabeth Nelson, verilerin Amerika kıtasında treponemal patojenlerin çok daha erken bir dönemde çeşitlenmeye başladığına işaret ettiğini söyledi. İstatistiksel modeller, bu yeni soyun yaklaşık 13 bin 700 yıl önce ana gövdeden ayrılmış olabileceğini öngörüyor.
Evrimsel geçmiş yeniden sorgulanıyor
Bilim insanları, bu keşfin sadece bir hastalığın tarihini değil, aynı zamanda bu patojenlerin yayıldığı sosyoekolojik ortamların ve insan konakçılarla olan binlerce yıllık etkileşiminin derinliğini de kanıtladığını belirtiyor. Kolombiya'daki bu antik iz, frengi ve benzeri hastalıkların kökenine dair süregelen akademik tartışmalara yeni bir boyut kazandırdı.