NASA’nın Artemis programı ile Ay’a yeniden ayak basmaya hazırlanan insanlık, Dünya’nın koruyucu manyetik alanının dışındaki ölümcül radyasyon tehlikesiyle karşı karşıya. Araştırmacılar, kozmik ışınların insan DNA’sı üzerindeki kalıcı hasarlarını engellemek için yeni nesil kalkanlar ve biyolojik koruma yöntemleri geliştiriyor.
Astronotlar tehlikeyle karşı karşıya
Dünya’nın yörüngesini terk edip Ay’a veya Mars’a doğru yola çıkmak, astronotları güneş fırtınaları ve galaktik kozmik ışınlardan gelen yoğun bir radyasyon bombardımanına maruz bırakıyor. Bilim insanları, bu radyasyonun vücutta yarattığı biyolojik sonuçları ölçmek için yoğun bir çalışma başlattı.
DNA’yı parçalayan kozmik ışınlar
Derin uzayda bulunan yüksek enerjili parçacıklar, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki astronotların maruz kaldığından çok daha şiddetli. Uzmanlar bu tehlikenin boyutlarını gözler önüne seriyor.
Bu kapsamda, kozmik ışınlar hücrelerin içine nüfuz ederek DNA zincirlerini doğrudan kırabiliyor. Bu durum kanser riskini artırırken, merkezi sinir sistemine de zarar verebiliyor. Uzun süreli radyasyon maruziyeti, organların normalden çok daha hızlı yaşlanmasına ve doku kaybına yol açıyor.
Yapılan son araştırmalar, derin uzay radyasyonunun kalp damar hastalıklarını tetikleme potansiyelinin beklenenden yüksek olduğunu gösteriyor.
Bilimin çözüm arayışı: İlaçlar ve Akıllı Kalkanlar
Araştırmacılar bu tehdidi sadece pasif kalkanlarla (duvar kalınlığını artırmak gibi) çözemeyeceklerini biliyorlar. Bu nedenle şu yöntemler üzerinde çalışılıyor. Radyasyonun yarattığı oksidatif stresi azaltan ve DNA tamirini hızlandıran özel takviyeler geliştiriliyor.
Uzay araçlarının içine, radyasyonu emen su bazlı katmanlar veya yeni nesil polimer kalkanlar entegre ediliyor. Astronotların genetik yapısı uçuş sırasında anlık olarak takip edilerek, hasar başlangıcında müdahale edilmesi planlanıyor.
Bilim insanlarına göre Ay görevleri, Mars’a yapılacak daha uzun yolculuklar için bir laboratuvar görevi görecek. Uzmanlar, "Eğer Ay’daki radyasyon sorununu çözemezsek, Mars hayalimiz suya düşebilir. Bu sadece bir mühendislik problemi değil, doğrudan bir hayatta kalma mücadelesi" uyarısında bulunuyor.