Yoğun sabah temposunda hızlı bir kahvaltı alternatifi olarak tercih edilen gevrekler, uzun süredir “sağlıklı mı değil mi?” tartışmasının merkezinde yer alıyor. Avrupa ve İngiltere’de yapılan çalışmalar, düzenli tüketimin bazı besin öğeleri açısından avantaj sağlayabildiğini gösterirken, özellikle çocuklara yönelik ürünlerdeki yüksek şeker oranı soru işaretlerini artırıyor.
Araştırmalar ne gösteriyor?
Avrupa’da gerçekleştirilen bir araştırmada, kahvaltılık gevrek tüketen çocuk ve ergenlerin, tüketmeyenlere kıyasla fazla kilolu olma olasılığının daha düşük olduğu belirlendi. İngiltere merkezli bir başka çalışmada ise düzenli tüketimin B vitaminleri, D vitamini, demir, kalsiyum ve folat düzeylerine olumlu katkı sağladığı saptandı. Bu bulgular, özellikle zenginleştirilmiş ürünlerin bazı mikro besin ögeleri açısından destek sunabildiğini ortaya koyuyor.
İşlenmiş ama takviyeli
BBC Science Focus’ta yayımlanan değerlendirmelere göre, kahvaltılık gevreklerin büyük bölümü tahılların yüksek ısı ve basınç altında işlenmesiyle üretiliyor. Bu nedenle “aşırı işlenmiş gıdalar” kategorisinde yer alıyorlar. Bu üretim süreci sindirimi kolaylaştırsa da doğal besin değerinde kayba neden olabiliyor. Üreticiler ise bu kaybı telafi etmek amacıyla ürünlere vitamin ve mineral ekliyor. Ayrıca gevreklerin sütle tüketilmesi, protein ve kalsiyum alımını artırarak besin değerini yükseltebiliyor.
Asıl risk: Yüksek şeker oranı
Uzmanların en çok dikkat çektiği konu ise şeker içeriği. Özellikle çocuklara yönelik renkli ambalajlı ürünlerin, yetişkinlere yönelik olanlara göre daha fazla şeker, buna karşılık daha az lif ve protein içerdiği belirtiliyor. Yüksek şeker ve düşük lif kombinasyonu, kan şekerinde ani yükselme ve düşüşlere yol açabiliyor. Bu durum kısa süreli enerji artışı sağlasa da ardından hızlı bir yorgunluk hissi oluşturabiliyor.
En sağlıklısı hangisi?
İngiliz Kalp Vakfı’nın kahvaltı seçeneklerine ilişkin değerlendirmesi dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyor. En sağlıklı seçenek olarak beta-glukan içeren yulaf lapası öne çıkıyor. Bu lif türünün kolesterol seviyesini düşürmeye yardımcı olduğu ve Tip 2 diyabet riskini azaltabileceği ifade ediliyor. Şeker ilavesiz müsli ve lif oranı yüksek, şekeri azaltılmış gevrekler de iyi alternatifler arasında gösteriliyor. “Sağlıklı” algısıyla tercih edilen granola ise yüksek yağ ve şeker içeriği nedeniyle listenin alt sıralarında yer alıyor. Bazı durumlarda şeker kaplı mısır gevreklerinden bile daha yüksek kaloriye sahip olabiliyor.
Yulaf seçerken dikkat
Uzmanlar, her yulaf ürününün aynı etkiyi göstermediğini vurguluyor. Tam taneli yulaf lapasının sağlığa katkısı daha yüksek görülürken, ince öğütülmüş veya hazır yulaf ürünlerinin daha hızlı sindirildiği ve kan şekerini daha çabuk yükseltebildiği belirtiliyor.
Sonuç olarak kahvaltılık gevreklerin tamamen zararlı ya da tamamen sağlıklı olarak sınıflandırılması mümkün görünmüyor. İçerik etiketini okumak, şeker oranını kontrol etmek ve lif miktarına dikkat etmek sağlıklı bir tercih için belirleyici unsur olarak öne çıkıyor.
