Avrupa Parlamentosu (AP), Amerika Birleşik Devletleri ile yürütülen ticaret anlaşması müzakerelerinde yaşanan tarife krizleri ve hukuki belirsizlikler nedeniyle kritik bir adım attı. ABD Yüksek Mahkemesi'nin yetki kullanımına ilişkin kararı ve ardından Beyaz Saray'dan gelen yeni ek vergi hamleleri, AB-ABD ticaret anlaşmasına ilişkin çalışmaların ve yapılması planlanan oylamaların süresiz olarak ertelenmesine yol açtı. AP Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, mevcut şartlar altında sürecin olağan akışında devam etmesinin mümkün olmadığını duyurdu.
Yüksek Mahkeme kararı sonrası belirsizlik süreci tetikledi
Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, ABD'de gümrük tarifeleri konusunda yaşanan son gelişmelerin ardından yazılı bir açıklama yayımlayarak sürecin durdurulduğunu belirtti. Yasama sürecinden sorumlu olan komitedeki siyasi grup temsilcilerinin bir araya geldiğini kaydeden Lange şu ifadeleri kullandı:
"ABD Yüksek Mahkemesi'nin 20 Şubat 2026 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası'nın (IEEPA) kullanımı hakkındaki kararı açık ve nettir. Bu kararın sonuçları göz ardı edilemez. İşlere her zamanki gibi devam etmek bir seçenek değil."
Turnberry Anlaşması'nın temel dayanakları sarsıldı
Lange, ABD tarafının Turnberry Anlaşması'nı müzakere etmek ve hayata geçirmek için kullandığı en önemli aracın artık geçerliliğini yitirdiğine dikkat çekti. Durumun her zamankinden daha öngörülemez bir hal aldığını vurgulayan Lange, bu tablonun Turnberry Anlaşması ile tesis edilmeye çalışılan istikrar ve hukuki netlik hedefleriyle taban tabana zıt olduğunu ifade etti.
Yeni vergi oranları anlaşma şartlarını ihlal ediyor
IEEPA’nın devre dışı kalmasının ardından önerilen 122. maddenin, ABD'ye ihracat yapan tüm ülkelere ayrım gözetmeksizin uygulanacağını ve "en çok kayırılan ulus" oranının üzerine ekleneceğini hatırlatan Lange, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Sonuç olarak, ABD'nin AB'den ithalatları yüzde 15 eşiğini aşan bir orana tabi olacak. Bu durum, Turnberry Anlaşması'nın şartlarından açık bir sapma teşkil ediyor."
Lange, AP'deki siyasi temsilcilerin ticari ilişkilerde açıklık ve hukuki güvenlik sağlanana kadar süreci dondurduğunu, bu kapsamda 24 Şubat'ta yapılması beklenen oylamanın iptal edildiğini bildirdi.
Trump yönetimi ve yargı arasındaki yetki krizi derinleşti
ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat'ta Başkan Donald Trump tarafından uygulamaya konulan tarifelerin dayandırıldığı IEEPA'nın, Başkana tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetmişti. Bu yargı kararı üzerine Trump, aynı gün 1974 Ticaret Yasası'nın 122. Bölümü'ne dayanarak tüm ülkelere yüzde 10 oranında küresel gümrük vergisi getirilmesini öngören kararı imzaladı. Trump, 21 Şubat tarihinde ise söz konusu küresel tarife oranının yüzde 15'e yükseltileceğini ilan etti.
Ocak ayında durdurulan süreç Temmuz 2025'te başlamıştı
Avrupa Parlamentosu, geçtiğimiz ocak ayında da Trump'ın Grönland konusundaki tutumu sebebiyle bazı Avrupa ülkelerine yönelik tarife tehditleri üzerine onay sürecini durdurmuştu. İki taraf arasındaki ticaret anlaşması görüşmeleri Temmuz 2025’te İskoçya'daki Turnberry golf sahasında mutabakatla sonuçlanmıştı. Söz konusu Turnberry Anlaşması uyarınca AB ülkeleri Amerikan ürünlerine tarife uygulamamayı taahhüt etmiş, ABD ise buna karşılık AB menşeli ürünlere yüzde 15 oranında tarife uygulayacağını açıklamıştı. Gelecek hafta durumun yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.
