Kronik stresin ruh sağlığı üzerindeki etkileri uzun süredir biliniyor. Ancak son yıllarda yapılan çalışmalar, bu etkinin yalnızca beyinle sınırlı olmadığını, bağırsak sağlığı üzerinden de şekillendiğini ortaya koyuyor. Kanada’daki Victoria Üniversitesi’nde yürütülen yeni bir araştırma, bağırsak-beyin ekseninde kritik rol oynayan Reelin adlı bir proteinin depresyonla ilişkili süreçlerde merkezi bir konuma sahip olabileceğini gösterdi.
Kronik stres bağırsak bariyerini zayıflatıyor
Sağlıklı bireylerde bağırsaklar, hangi maddelerin kan dolaşımına geçeceğini sıkı biçimde kontrol eden koruyucu bir bariyere sahip. Ancak kronik stres altında bu yapı bozulabiliyor. Bağırsak geçirgenliğinin artmasıyla birlikte zararlı bakteri ve toksinler dolaşıma karışıyor, bağışıklık sistemi iltihaplanma tepkisi veriyor. Araştırmacılara göre bu inflamatuar süreç, depresif belirtilerin şiddetlenmesine katkı sağlıyor.
Reelin proteini merkeze alındı
Victoria Üniversitesi Tıp Bilimleri Profesörü ve çalışmanın baş yazarı Hector Caruncho, araştırmada Reelin proteininin özellikle kronik stres koşullarında bağırsaktaki rolüne odaklandıklarını belirtiyor. Reelin’in beyin, kan, karaciğer ve bağırsaklarda doğal olarak bulunduğunu vurgulayan Caruncho, bağırsak-beyin ekseninin psikiyatrik bozuklukların anlaşılmasında giderek daha kritik hale geldiğini ifade ediyor.
Tek dozluk uygulama dikkat çekti
Araştırmada kullanılan klinik öncesi modellerde, kronik stresin bağırsaklardaki Reelin seviyelerini belirgin şekilde düşürdüğü gözlemlendi. Ancak yalnızca 3 mikrogramlık tek bir Reelin enjeksiyonunun bu seviyeleri normale döndürdüğü belirlendi. Aynı uygulamanın, deney hayvanlarında antidepresan benzeri davranışsal etkiler oluşturduğu da kaydedildi.
Depresyonla daha önce de ilişkilendirilmişti
Daha önce yapılan çalışmalar, majör depresif bozukluk tanısı almış bireylerin beyinlerinde Reelin düzeylerinin düşük olduğunu ortaya koymuştu. Benzer şekilde kronik strese maruz kalan hayvan modellerinde de Reelin azalması saptanmıştı. Bu yeni bulgular, bağırsak onarımı ile ruhsal iyilik hali arasındaki biyolojik bağın daha net anlaşılmasını sağladı.
Bağırsak yenilenmesi zihinsel sağlığı etkiliyor
Çalışmanın ilk yazarı ve Victoria Üniversitesi’nde sinirbilim alanında doktora öğrencisi olan Ciara Halvorson, bağırsak astarının normal koşullarda dört ila beş günde bir kendini yenilediğini hatırlatıyor. Halvorson’a göre Reelin, bu yenilenme sürecini destekleyerek bağırsak geçirgenliğini azaltıyor ve dolaylı yoldan iltihaplanmaya bağlı depresyon belirtilerinin hafiflemesine katkı sağlayabiliyor.
Yeni tedavilere kapı aralayabilir
Araştırmacılar, Reelin temelli yaklaşımların klinik kullanıma girebilmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Ancak elde edilen sonuçlar, hem bağırsak sağlığını hem de beyin fonksiyonlarını birlikte hedef alan yeni nesil depresyon tedavilerinin önünü açabilecek potansiyele sahip. Çalışma, Kanada Sağlık Araştırmaları Enstitüsü ile Kanada Doğal Bilimler ve Mühendislik Araştırma Konseyi tarafından desteklendi.
