Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), çatışmanın faaliyet gösterdiği bölgelerde ekonomik faaliyetleri aşağı yönlü baskılayacağını öngördü. Bankaya göre artan enerji ve gübre maliyetleri, ticaret ile turizm hareketlerinde yaşanan kesintiler ve finansman şartlarının sıkılaşması bu etkinin başlıca sebepleri arasında bulunuyor. Kurum ayrıca bu risklerin geçici olmayabileceğine, uzun vadeye yayılabilecek sonuçlar doğurabileceğine vurgu yaptı.

Jeopolitik kaynaklı şoklar hızlı yayılıyor

EBRD Baş Ekonomisti Beata Javorcik, çatışmanın jeopolitik kaynaklı şokların ne kadar hızlı bir şekilde yayılabildiğini ortaya koyduğunu ifade etti.

“Çatışma, jeopolitik şokların enerji piyasaları, tedarik zincirleri ve finansman koşullarına ne denli hızlı yayılabildiğini gözler önüne seriyor.” değerlendirmesinde bulundu. Javorcik, söz konusu etkilerin yalnızca çatışma süreciyle sınırlı kalmayabileceğini, çatışmanın sona ermesinin ardından da hissedilmeye devam edebileceğini dile getirdi.

Büyüme düşer, enflasyon artar

Petrol fiyatlarının uzun süre 100 dolar seviyesinin üzerinde kalması ve kimyasal ürünler ile metallerde yaşanan tedarik kesintilerinin devam etmesi halinde küresel ekonomik büyümenin en az 0,4 puan düşebileceği tahmin ediliyor. Aynı koşullar altında enflasyonun ise 1,5 puanın üzerinde artabileceği öngörülüyor.

Ayrıca gaz piyasasında yaşanan sıkışıklığın sürmesi ve Hürmüz Boğazı’nda olası kesintilerin devam etmesi durumunda, gübre üretiminde kullanılan hammaddeler ile alüminyum, sülfür ve plastik gibi temel girdilerde fiyat artışlarının yaşanabileceği belirtiliyor.

Sermaye çıkışları hızlanabilir

Turizmden elde edilen gelirlerin ve Körfez ülkelerinden gelen işçi dövizlerinin de bu süreçten olumsuz etkilenebileceği ifade ediliyor. Özellikle Ürdün, Lübnan ve Mısır ekonomilerinde gelir kaybı riskinin daha belirgin hâle gelebileceği vurgulanıyor.

Bununla birlikte Güney ve Doğu Akdeniz bölgesi ile Türkiye’de tahvil faizlerinin yükseliş gösterdiğine dikkat çekilirken, küresel finansman koşullarının daha da sıkılaşması hâlinde sermaye çıkışlarının hızlanabileceği değerlendiriliyor.

En çok etkilenecek ülkeleri listelediler

EBRD’ye göre enerji ve gıda ithalatına yüksek derecede bağımlı olan, Körfez ülkeleriyle güçlü ekonomik bağlara sahip bulunan ve mali hareket alanı sınırlı ülkeler bu süreçten daha yoğun etkilenebilir. Bu kapsamda Mısır, Irak, Ürdün, Kenya, Lübnan, Moldova, Moğolistan, Kuzey Makedonya, Senegal, Tunus, Türkiye ve Ukrayna öne çıkan ülkeler arasında sıralanıyor.

Banka, uzun vadede bu çatışmanın enerji güvenliği konusunun önemini daha da artırabileceğini ve küresel ticarette parçalanma sürecini hızlandırabileceğini belirtti. Bununla birlikte enerji ihracatçısı ülkelerin bu gelişmelerden beklenmedik gelir artışları elde edebileceği de ifade edildi.