Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Başkanı Bayraktar, ABD, İsrail ve İran hattında süren çatışmaların Türkiye’deki tarımsal girdi piyasalarına yansımalarını değerlendirdi.
Gübre ve yakıt maliyetleri arttı
Paylaşılan verilere göre gübre fiyatlarında yüzde 8,3 ile yüzde 26,5 arasında değişen artışlar görüldü. Mazot fiyatlarında ise litre bazında yüzde 22,3 oranında yükseliş yaşandı.
Bayraktar, yaptığı yazılı açıklamada Türkiye’nin gübre ve mazot ihtiyacının yaklaşık yüzde 90’ını dış alımlarla karşıladığını vurguladı. Ayrıca savaşın yanı sıra Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimâlinin enerji, gübre ve gıda tedarik zincirlerinde riskleri artırdığına dikkat çekti.
Sevkiyat aksamaları fiyatları vuruyor
Savaşın yaşandığı bölgedeki ülkelerin petrol, doğalgaz ve gübre üretiminde önemli rol oynadığını hatırlatan Bayraktar, bu nedenle lojistik hatlarda yaşanan aksaklıkların doğrudan fiyatlara yansıdığını ifade etti.
“Dolayısıyla sevkiyat yollarında meydana gelen kısıtlamalar doğrudan olarak fiyatlara yansıyor. Nitekim 2025 yılının haziran ayında İran ile İsrail arasında yaşanan çatışma sonrası başta ÜRE olmak üzere gübre fiyatları bir anda yüzde 40’lara varan oranda arttı.” dedi.
Verim düşüşü yaşanabilir
Bayraktar, bitkisel üretimde verim artışı için doğru zamanda ve uygun miktarda gübre kullanımının kritik olduğunu belirtti. Ancak maliyetlerin yükselmesi nedeniyle çiftçilerin gübreye erişimde zorlanabileceğini dile getirdi.
“Çiftçilerimizin maliyet artışları nedeniyle yeterli gübre alamayacak olma ihtimali üretimde verim düşüşüne ve olağanüstü maliyet artışlarına yol açabilir. Yaşanabilecek bu durumdan hem üreticilerimiz de tüketicilerimiz de olumsuz etkilenecektir.” ifadelerini kullandı.
Bu dönemde gübreye ihtiyaç çok
Mevcut sürecin serin iklim tahıllarında üst gübreleme, sıcak iklim tahıllarında ise taban gübreleme uygulamalarının gerçekleştirildiği ekim dönemine denk geldiğini belirten Bayraktar, şu değerlendirmede bulundu: “Yani ülkemizde gübreye en çok ihtiyaç duyulan dönemlerden biridir. Şunu da biliyoruz ki çiftçilerimizin büyük bir kısmı önceden gübre tedariki yapamıyor, zamanı geldiğinde bir şekilde satın almaya çalışıyor. Dolayısıyla çiftçilerimizin çoğunun deposunda gübre olmadığı için şimdi satın alacaktır. Yani uygulanacak gübrelerin çoğu savaş sonrası yüksek fiyatlardan satın alınacaktır”
Artan girdi maliyetleri ve gübre kullanımında yaşanabilecek azalma nedeniyle üretimde düşüş beklendiğini ifade eden Bayraktar, piyasayı düzenlemeye yönelik bazı önlemlerin devreye alındığını söyledi.
“Bu süreçte gübre piyasalarının düzenlenmesi için birtakım önlemler alındı. Gübre ithalatında gümrük vergilerinin sıfırlanması, gübre ihracatının yasaklanması ve 10 yıldır yasak olan yüzde 33’lük amonyum nitrat gübresinin kullanıma açılması gibi adımlar olumlu hamlelerdir. Fakat buradaki kritik nokta çiftçilerimizin gübreyi satın alabilmesidir. Yani fiyatların makul düzeyde olmasıdır.” dedi.
Mazotta verginin kaldırılmasını önerdi
Mazot fiyatlarındaki artışın da üreticiler üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu belirten Bayraktar, litre fiyatı yüzde 22,3 yükselen ve yaklaşık yüzde 40’ı vergiden oluşan mazotta verginin kaldırılması gerektiğini ifade etti.
Bayraktar, tarımsal arz güvenliğinin sürdürülebilmesi için temel girdilerde çiftçiye sağlanan desteklerin artırılmasının büyük önem taşıdığını belirtti. Üreticilerin mali yükünü hafifletecek acil önlemlerin hayata geçirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
