Dövmelerin içerdiği mürekkepler genellikle ağır metaller ve potansiyel olarak kanserojen bazı kimyasallar barındırıyor. Örneğin, krom ve kadmiyum gibi bazı ağır metaller ile polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) yaygın olarak dövme mürekkeplerinde bulunuyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), bazı PAH’ları insan için kanser riski taşıyan maddeler olarak sınıflandırıyor.
Dövme mürekkebi lenf düğümlerinde birikiyor
2019 yılında Syddansk Üniversitesi’nden araştırma görevlisi Signe Clemmensen, dövme mürekkebinin insan lenf düğümlerinde biriktiğini öğrendi. Lenf düğümleri, vücudun bağışıklık sisteminin ilk savunma noktalarından biri olarak işlev görür ve genellikle cilt altına yakın konumlanır. Yapılan incelemelerde, siyah dövme mürekkebinin çoğu bireyde ölümüne kadar lenf düğümlerinde kaldığı saptandı. Ayrıca bu düğümlerde bazı PAH izlerine rastlandı; bunlardan biri olan benzo[j]floranthen, olası bir insan kanserojeni olarak sınıflandırılıyor.
Clemmensen ve ekibi, Danimarkalı ikizler üzerinde gerçekleştirdikleri retrospektif bir çalışmada dövme ve kanser ilişkisini araştırdı. Katılımcıların dövme geçmişi, dövmenin boyutu ve renkleri ile cilt kanseri veya lenfoma geçmişleri değerlendirildi. Araştırmanın sonuçları, avuç içi boyutundan büyük dövmelerin cilt kanseri ve lenfoma riskini artırabileceğini gösterdi. Ancak diğer bilim insanları, bazı metodolojik eksiklikler ve geçmiş güneşe maruz kalma gibi faktörlerin göz önünde bulundurulmadığını belirterek bulgulara temkinli yaklaştı.
Lenfomayla güçlü bağlantı keşfedildi
Bazı araştırmalar dövmeler ile lenfoma arasındaki bağlantıyı daha güçlü bulurken, melanoma ile ilişki daha tartışmalı kaldı. Lenfoma, melanomaya kıyasla davranışsal faktörlerden bağımsız bir şekilde gelişebildiği için araştırmacılar özellikle bu riski mercek altına aldı. İsveç’te yapılan bir çalışmada, dövmelerin lenfoma riskini yaklaşık yüzde 20 artırabileceği öne sürüldü.
Fareler üzerinde yapılan deneyler de dövme mürekkebinin bağışıklık sistemi üzerinde uzun vadeli etkileri olabileceğine dair ipuçları verdi. İsviçre’deki Biyomedikal Araştırma Enstitüsü’nden immünolog Santiago González, farelerin ayaklarına yapılan dövmelerin lenf düğümlerinde yoğun mürekkep birikimine ve kronik inflamasyona yol açtığını gözlemledi. Bu durum, lokal immün yanıtı zayıflatarak bağışıklık sistemini etkileyebiliyor ve uzun vadede kanser riskini artırma olasılığına işaret ediyor.
Etkisi renk ve içeriğe bağlı
Araştırmacılar, dövme mürekkebinin etkisinin renk ve içerik ile değişebileceğini belirtiyor. Siyah ve kırmızı mürekkeplerin makrofaj hücreleri üzerinde toksik etkileri olduğu saptanırken, yeşil mürekkep bu etkiyi göstermedi. Ayrıca bazı vakalarda, büyük dövmelerde mürekkebin karaciğerde ve idrarda birikebildiğine dair gözlemler bulunuyor.
Dövmeler ve kanser arasındaki olası bağlantıyı daha kesin olarak incelemek için IARC, prospektif yani uzun süreli takip çalışmaları yürütüyor. Bu çalışmalarda, binlerce kişi yıllar boyunca izleniyor ve dövmelerin potansiyel kanser riskine etkisi değerlendiriliyor. Araştırmacılar, dövme ile birlikte sigara, alkol kullanımı ve sosyoekonomik faktörler gibi kanser riskini artıran etkenleri de göz önünde bulunduruyor.
Araştırmacılar, dövmelerin kanserle ilişkisi hakkında henüz kesin kanıt bulunmadığını, ancak biyolojik olarak olası bir bağlantının göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Signe Clemmensen, halkı bilinçlendirmek adına mevcut bulguların paylaşılmasının önemli olduğunu ve ne kadar az şeyin bilindiğini de açıklamanın şart olduğunu söylüyor.
Dövme yaptıranlar panik yapmasın
Rachel McCarty ve diğer araştırmacılar ise dövme yaptıranlara panik yapmamalarını öneriyor. Dövme silme işlemleri, kimyasal yapının daha toksik maddelere dönüşmesine neden olabileceği için riskli bulunuyor. Ayrıca dövme üzeri ciltlerin güneşten korunması, henüz bilinmeyen risklerin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Şu anki veriler, dövmeler ile kanser arasında kesin bir bağlantı kurmak için yeterli değil, ancak araştırmacılar konuya dikkatle yaklaşmayı ve halkı bilgilendirmeyi sürdürüyor.