Fudan Üniversitesi’nden nöroimmünolog Shenbin Liu ve ekibi, stresin ciltteki belirli sinir hücrelerini aktive ederek bağışıklık hücrelerini harekete geçirdiğini ve böylece egzama alevlenmelerini artırdığını gösterdi. Bulgular, Science dergisinde yayımlandı ve stres ile cilt hastalıkları arasındaki bağlantıya dair yeni bir mekanizma sundu.
Su kaybı ve kaşıntıyı da arttırıyor
Araştırmada Liu ve ekibi, psikolojik stresin cilt iltihabını nasıl artırdığını anlamak için hem hasta verilerini analiz etti hem de hayvan modelleri üzerinde çalışmalar yaptı. 51 atopik dermatit (AD) hastasında stres seviyeleri ölçüldü ve yüksek stres düzeyine sahip bireylerde daha şiddetli cilt iltihabı gözlendi. Bu kişilerde su kaybı, kaşıntı, aktive olmuş bağışıklık hücreleri ve kan ile cilt dokusunda artmış eozinofil sayıları tespit edildi. Araştırmacılar, stresin ciltteki eozinofilleri artırarak iltihabı şiddetlendirdiğini belirledi.
Liu ve ekibi, mekanizmayı araştırmak için fare modellerinde psikolojik stres uyguladı. Fareleri yüksekte ve dengesiz bir platformda tekrar tekrar bırakarak strese maruz bırakılan hayvanlarda cilt iltihabı ve eozinofil sayılarında belirgin artış görüldü. Eozinofiller genetik olarak elimine edildiğinde, stres altındaki farelerde dahi iltihap belirgin şekilde azaldı.
Araştırmacılar, beynin stres sinyallerini cilde nasıl ilettiğini de inceledi. Burada cildi innervasyon eden sempatik sinirlerin rolü olduğu ortaya kondu. Bu sinirler, beyin uyarılarına yanıt vererek tüylerin diken diken olmasına veya terlemeye yol açabiliyor. Sempatiktik sinirler kimyasal olarak elimine edilen fareler, stres kaynaklı iltihaplanmaya ve eozinofil birikimine karşı direnç gösterdi.
Çalışma, yeni tedaviler için zemin hazırlıyor
Tek hücreli RNA dizilemesi, stresin Pdyn+ (prodynorphin ifade eden) bir nöron alt popülasyonunu aktive ettiğini gösterdi. Bu nöronlar ödül, ağrı, duygu ve stres gibi kritik süreçleri düzenliyor. Pdyn+ nöronlar farelerde toksin ile yok edildiğinde, psikolojik stres cilt iltihabını artırmadı. Öte yandan optogenetik aktivasyon, Pdyn+ nöronların eozinofil toplamasını artırarak cilt iltihabını şiddetlendirdi.
Araştırma, psikolojik stresin cilt sağlığı üzerindeki etkilerini anlamak ve stres kaynaklı egzama alevlenmelerine yönelik yeni tedavi stratejileri geliştirmek için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, mental sağlık değerlendirmelerinin, stres, kaygı ve depresyonu azaltmaya yönelik stratejilerle birleştirilmesinin, dermatit tedavisi sonrası sonuçları iyileştirmede etkili olabileceğini belirtiyor.