Yakın ilişkilerde nasıl bağ kurduğumuz, uzun süredir bağlanma teorisi çerçevesinde ele alınıyor. Klasik yaklaşımlar, bireyin güvenli ya da güvensiz bağlanma geliştirmesinde ebeveynlerin özellikle de bakım verenlerin tutumlarını merkeze alıyor. Ancak çağdaş bağlanma araştırmaları, bu modellerin sabit olmadığını ve zaman içinde yeni ilişki deneyimleriyle değişebildiğini ortaya koyuyor.
Bağlanma teorisinin temel varsayımları
Bağlanma teorisine göre, çocukluk döneminde bakım verenlerinden yeterli ilgi, sıcaklık ve destek gören bireyler güvenli bağlanma geliştiriyor. Bu kişiler, yetişkinlikte de başkalarına güvenmekte zorlanmıyor ve yakın ilişkilerde bağımlılık kurmaktan kaçınmıyor. Buna karşılık, erken dönemde bu desteği yeterince alamayan bireylerde güvensiz bağlanma biçimleri görülüyor; bazıları terk edilme kaygısı yaşarken, bazıları ise aşırı yakınlıktan kaçınma eğilimi gösteriyor.
Bağlanma tarzları değişebilir mi?
Güncel araştırmalar, bağlanma stillerinin kesinleşmiş ve değişmez olmadığını gösteriyor. Uzmanlar, bireyin yaşamı boyunca edindiği yeni ilişki deneyimlerinin bağlanma modellerini güncelleyebildiğini vurguluyor. Bu da bağlanma biçimlerinin yalnızca ebeveyn-çocuk ilişkisiyle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.
Araştırmalar ne söylüyor?
Psikolog Keely Dugan ve çalışma arkadaşları tarafından yürütülen araştırmada, yaklaşık 30 yaşına kadar olan yüzlerce kişinin çocukluk ve gençlik dönemine ait verileri incelendi. Katılımcıların ebeveynleri, gözlemciler ve bireylerin kendilerinden elde edilen bilgiler analiz edildi. Bulgular, çocuklukta annelerle kurulan ilişkinin yetişkinlikteki ilişki güveniyle bağlantılı olduğunu doğrularken, başka erken dönem ilişkilerin de belirleyici rol oynadığını gösterdi.
Arkadaşlık ilişkilerinin rolü
Araştırmaya göre, çocukluk döneminde arkadaşlarla kurulan olumlu ilişkiler, yetişkinlikte romantik ilişkilerde daha güvenli hissetmeyle ilişkilendirildi. Bu bulgu, arkadaşlıkların da zamanla birer bağlanma figürü işlevi görebileceğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, bireyin yalnızca ailesiyle değil, sosyal çevresiyle kurduğu bağların da duygusal gelişimde etkili olduğunu belirtiyor.
Kişisel ilişkiler uzun vadede etkili olabilir
Keely Dugan, çocukluk ve gençlik döneminde arkadaşlarla geçirilen zamanın, birlikte yaşanan güvenli deneyimlerin ve duygusal yakınlığın, ilerleyen yıllarda sağlıklı ilişkiler kurma becerisine katkı sağlayabileceğini ifade ediyor. Bu durum, bağlanma tarzlarının tek bir kaynağa bağlı olmadığını ve yaşam boyunca şekillenebildiğini gösteriyor.
