Evlerimizde farkında olmadan biriktirdiğimiz ilaçlar, sadece birer atık olmanın ötesine geçerek hem çevre sağlığını hem de su kaynaklarımızı ciddi şekilde tehdit eden bir boyuta ulaştı. Adana Eczacı Odası Başkanı Ezgi Elekarışmaz, özellikle son dönemde kronik hastalıkların artışıyla birlikte vatandaşların ilaçsız kalma korkusuyla ihtiyaçlarından çok daha fazla ilacı evlerinde stokladığını vurguladı. Bu durum, miadı dolan veya kullanılmayan binlerce ilacın çöpe karışmasına ya da yanlış yöntemlerle imha edilmesine yol açıyor.
Bilinçsiz stoklama ve komşu tavsiyesi riski
Atık ilaç miktarındaki artışın temelinde, toplumdaki yanlış ilaç kullanım alışkanlıkları yatıyor. Elekarışmaz, insanların doktor tavsiyesi yerine komşu önerisiyle ilaç kullanmasının veya ihtiyaç fazlası ilaç temin etmesinin evlerdeki atık yükünü katladığını ifade ediyor. Avrupa genelinde milyon kişi başına 200 tonu aşan evsel atık ilaç verileri, Türkiye'de de benzer bir tablonun yaşandığını gösteriyor. Ancak ülkemizde sistemin yeterince yaygın kullanılmaması nedeniyle net rakamlara ulaşmakta zorluk çekildiğini belirten Elekarışmaz, tonlarca ilacın doğaya karışma riskiyle karşı karşıya olduğunun altını çiziyor.
İmha süreci nasıl işlemeli?
Evlerde biriken bu ilaçların çöpe atılması, doğrudan su kaynaklarına ve toprağa kimyasal karışması anlamına geliyor. Bu tehlikeli döngüyü kırmak için eczanelerde bulunan atık ilaç toplama kutularının aktif olarak kullanılması hayati önem taşıyor. Eczanelerde toplanan bu ilaçlar, belediyelerle koordineli bir şekilde yürütülen özel imha süreçleri sayesinde doğaya zarar vermeden bertaraf ediliyor. Eczacı odaları, bu sistemin tüm Türkiye genelinde daha yaygın hale getirilmesi için çalışmalarını sürdürüyor.
Vatandaşlar ne yapmalı?
Kronik rahatsızlıkları nedeniyle sürekli ilaç kullanan 73 yaşındaki Mehmet Utar, bu konuda örnek bir davranış sergiliyor. Doktorların tedavi sürecinde ilaçları değiştirmesiyle elinde kalan miadı dolmuş veya kullanılmayan ilaçları çöpe atmak yerine düzenli olarak eczaneye getirdiğini belirten Utar, bilinçli bir hasta profili çiziyor. Uzmanlar, vatandaşların evdeki ecza dolaplarını düzenli olarak gözden geçirmelerini, ihtiyaç fazlası ilaç yazdırmaktan kaçınmalarını ve sadece hekimin önerdiği ilaçları kullanmalarını tavsiye ediyor. Akılcı ilaç kullanımı konusunda okullarda yürütülen eğitim çalışmalarıyla, gelecek nesillerin bu konuda daha duyarlı yetiştirilmesi hedefleniyor.
