Türkiye genelinde milyonlarca insan, vücudunda sessizce ilerleyen ve ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlayan diyabet hastalığıyla karşı karşıya. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yunus Coşkun, yaptığı açıklamada çarpıcı bir gerçeği gözler önüne sererek, ülkemizde yaklaşık 4,4 milyon yetişkinin diyabet hastası olduğunun farkında bile olmadığını belirtti. Hastalığın çoğu zaman hiçbir belirgin şikayet vermeden ilerlemesi, bireylerin kendilerini sağlıklı hissettikleri dönemlerde bile ciddi risklerle karşı karşıya kalmalarına neden oluyor. Diyabet, yalnızca kan şekeri yüksekliği olarak tanımlanabilecek basit bir durum değil; kontrol altına alınmadığında kalp ve damar hastalıklarından böbrek yetmezliğine, görme kaybından sinir hasarına kadar uzanan geniş bir yelpazede kalıcı hasarlar bırakabilen kronik bir süreçtir.
Sessiz ilerleyen tehlikeye karşı erken uyarı
Pankreasın insülin üretimindeki yetersizliği veya vücudun bu hormonu verimli kullanamaması sonucu ortaya çıkan diyabet, sinsi doğası gereği genellikle geç fark ediliyor. Dr. Yunus Coşkun, diyabeti teşhis etmek için mutlaka belirgin semptomların ortaya çıkmasını beklemenin büyük bir hata olduğunu vurguluyor. Özellikle Tip 2 diyabetin uzun yıllar boyunca hiçbir şikayete yol açmadan vücutta tahribat yaratabildiğini belirten uzmanlar, kişinin kendini iyi hissetmesinin kan şekerinin normal olduğu anlamına gelmediğini hatırlatıyor. Ailesinde diyabet öyküsü bulunanlar, fazla kilolu bireyler, karın bölgesinde yağlanma sorunu yaşayanlar, hipertansiyon veya kolesterol yüksekliği olan kişilerin risk grubunda olduğu ve mutlaka düzenli sağlık taramalarından geçmeleri gerektiği ifade ediliyor. Uluslararası sağlık otoriteleri, hiçbir risk faktörü taşımayan yetişkinlerin dahi 35 yaşından itibaren düzenli diyabet taraması yaptırmasını öneriyor.
Prediyabet dönemi bir fırsat olabilir
Diyabetin aniden ortaya çıkmadığını, genellikle prediyabet yani halk arasındaki adıyla gizli şeker dönemiyle başladığını belirten Dr. Coşkun, bu evrenin hastalıkla mücadelede kritik bir dönemeç olduğunu belirtiyor. Kan şekerinin normalin üzerinde seyrettiği ancak henüz diyabet tanısı konulacak sınıra ulaşmadığı bu aşamada yapılacak müdahaleler, Tip 2 diyabetin gelişme riskini önemli ölçüde azaltabiliyor. Bu nedenle, erken aşamada farkındalık kazanmak ve yaşam tarzı değişikliklerine gitmek, hastalığın ilerleyişini durdurmak veya geciktirmek adına hayati bir öneme sahip. Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun 2025 verilerine göre, Türkiye'de 20-79 yaş aralığındaki yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetle mücadele ediyor ve bu kitlenin neredeyse yarısına yakını henüz tanı almamış durumda.
Bireysel tedavi ve yaşam tarzı değişimi
Modern tıpta diyabet yönetimi, sadece kan şekerini düşürmeye odaklanan eski yaklaşımlardan tamamen uzaklaşmış durumda. Günümüzde uygulanan güncel tedavi protokolleri, hastanın kalp-damar sağlığından böbrek fonksiyonlarına, kilosundan tansiyon ve kolesterol değerlerine kadar tüm metabolik risk faktörlerini kapsayan bütüncül bir yaklaşımı zorunlu kılıyor. Dr. Coşkun, prediyabeti olan veya fazla kilolu bireylerin vücut ağırlıklarının yüzde 5 ile 7'sini kaybetmelerinin, haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapmalarının ve sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları kazanmalarının bilimsel olarak kanıtlanmış en etkili yöntemler olduğunu belirtiyor. Tedavinin, kişinin eşlik eden diğer hastalıkları ve bireysel risk profili göz önüne alınarak özel olarak planlanması, diyabetle yaşam kalitesini artırmanın anahtarı olarak görülüyor.
