Türkiye, deniz ekosistemini korumak adına bugüne kadar gerçekleştirilen en kapsamlı çevre projelerinden birine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, özellikle Fethiye Körfezi'nde yıllardır biriken ve deniz yaşamını tehdit eden 16,2 milyon metreküplük dip çamurunu temizlemek için düğmeye bastı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde yürütülen Sıfır Atık Mavi Projesi'nin bir parçası olan bu girişim, Akdeniz'in ekolojik dengesini yeniden tesis etmeyi hedefliyor. Bakan Murat Kurum, bu büyük seferberliğin denizlerin mavisini gelecek nesillere aktarmak için kritik bir adım olduğunu vurguladı.
Denizlerin ormanları koruma altında
Dünyadaki oksijen üretiminin yüzde 70'ini karşılayan ve denizlerin ormanları olarak nitelendirilen deniz çayırları, kontrolsüz tekne trafiği ve çapa atma alışkanlıkları nedeniyle ciddi zarar görüyordu. Bu tahribatı durdurmak amacıyla Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından hayata geçirilen Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemleri Projesi, Göcek-Dalaman Koyları'nda pilot uygulama olarak başlatıldı. Artık tekneler deniz tabanına zarar veren çapalar yerine, özel olarak yerleştirilen tonoz ve mapa sistemlerine bağlanacak. Bu sistem sayesinde deniz tabanındaki ekosistemin kendini yenilemesi ve doğal yapısına kavuşması bekleniyor. Projenin operasyonel ayağını yürüten Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi Anonim Şirketi (DERİA), ilk etapta 17 koyda 896 deniz mapası ve 876 tonoz kurarak 856 tekneye hizmet verebilecek bir altyapı oluşturdu.
Dijital rezervasyon ve adaletli kullanım
Deniz trafiğini düzenlemek ve koylardaki yoğunluğu kontrol altına almak için geliştirilen DERİA mobil uygulaması, tekne sahiplerine dijital rezervasyon kolaylığı sunuyor. Artık tekneler koylarda gelişigüzel konaklayamayacak; her bir tekne için belirlenen kurallar çerçevesinde, bir koyda en fazla 3 gün ve bölge genelinde toplam 11 gün konaklama sınırı getirildi. Bu sistem, koyların otel gibi kullanılmasının önüne geçerek daha adaletli bir kullanım alanı yaratmayı amaçlıyor. Sahada görev yapan DERİA kontrol ekipleri, 14 palamar botu ve çeşitli denetim araçlarıyla bağlama düzenini sürekli takip ederken, deniz süpürgeleri de günlük devriyelerle kirliliğe anında müdahale ediyor. Bölgedeki kaptanlar, bu düzenlemenin deniz ekosistemini koruduğunu ve koylardaki kirlilik sorununu büyük ölçüde azalttığını ifade ediyor.
Dip çamuru temizliği ile ekosisteme dönüş
Projenin en iddialı aşaması olan dip çamuru temizliği, Fethiye Körfezi'nin doğal yapısını geri kazanması için hayati önem taşıyor. Yaklaşık 600 hektarlık bir alanda biriken ve yer yer 2,7 metre yüksekliğe ulaşan 16 milyon metreküpten fazla çamur, TÜÇA'nın özel dip tarama gemileriyle çıkarılacak. Bu temizlik operasyonu sonucunda körfez derinliğinin ortalama 3,4 metreye çıkarılması ve deniz tabanındaki yaşamın yeniden canlanması hedefleniyor. Bakan Murat Kurum'un katılımıyla başlayacak olan bu çalışma, sadece bir temizlik değil, aynı zamanda Akdeniz'in en büyük çevre koruma seferberliği olarak kayıtlara geçecek. Körfezin dip kısmını kaplayan ve doğal yaşamı boğan bu tabakanın kaldırılmasıyla, Fethiye Körfezi'nin ekolojik sağlığına kavuşması ve bölgedeki deniz turizminin daha sürdürülebilir bir yapıya bürünmesi amaçlanıyor.
