Ankara'da sokak hayvanlarının yaşam hakkı ile kamu düzeni arasındaki dengede önemli bir hukuki dönüm noktası yaşandı. Ankara 23'üncü İdare Mahkemesi, Ankara Valiliği İl Hayvanları Koruma Kurulu tarafından alınan ve kamusal alanlarda sahipsiz köpeklerin kontrolsüz beslenmesini yasaklayan kararı hukuka aykırı bularak iptal etti. Mahkeme, hayvanların beslenmesinin bir yaşam hakkı olduğunu vurgularken, idarenin yasaklama yerine daha yapıcı ve denetlenebilir çözümler üretmesi gerektiğine hükmetti. Bu karar, sokak hayvanlarının refahı ile halk sağlığı arasındaki hassas dengenin nasıl korunması gerektiğine dair yeni bir tartışma başlattı.
Yasaklama Yerine Denetim Vurgusu
Süreç, Ankara Valiliği İl Hayvanları Koruma Kurulu'nun 6 Kasım 2025 tarihinde aldığı ve sokak hayvanlarının kontrolsüz beslenmesini yasaklayan kararıyla başladı. Bu karara göre, belirlenen noktalardaki besleme faaliyetlerinin kaldırılması ve yasağa uymayanlara Kabahatler Kanunu kapsamında idari yaptırım uygulanması öngörülmüştü. HAYTAP Hayvan Hakları Federasyonu, bu kararın iptali için önce Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'ne (DKMP) başvurdu, ancak ret yanıtı alınca konuyu yargıya taşıdı. Mahkeme sürecinde DKMP, yasağın sahipsiz köpek saldırılarını önlemek, halk sağlığını korumak ve hijyenik olmayan besleme faaliyetlerinin yarattığı haşere sorunlarını engellemek amacıyla alındığını savundu. Ayrıca otoyol kenarlarındaki besleme noktalarının trafik güvenliğini tehlikeye attığı gerekçesiyle kararın yerinde olduğu iddia edildi.
Hukuki Gerekçe: Ölçülülük İlkesi
Ankara 23'üncü İdare Mahkemesi, verdiği kararda mevcut mevzuatın sahipsiz hayvanların bakımevlerine alınmasını öngördüğünü ancak bu sürecin altyapı eksiklikleri nedeniyle zaman alacağını belirtti. Mahkeme heyeti, geçiş sürecinde doğrudan yasaklama yönteminin orantılı ve ölçülü olmadığına dikkat çekti. Kararda, kontrolsüz beslemenin yarattığı risklerin, faaliyetlerin tamamen yasaklanması yerine, besleme noktalarının disipline edilmesi, yer ve zaman bakımından düzenlenmesi ve hijyen şartlarının denetim altına alınmasıyla giderilebileceği ifade edildi. Mahkemeye göre, kontrollü besleme alanlarının oluşturulması, hem hayvanların sağlıklı beslenmesini sağlayacak hem de kamu düzenini koruyacak en rasyonel yöntem olarak öne çıkıyor.
Belirsiz İfadeler ve Kamu Yararı
Mahkeme, kararın iptal gerekçelerinden birini de mevzuattaki kavramsal belirsizliklere dayandırdı. Kararda yer alan kontrolsüz besleme ifadesinin mevzuatta net bir tanımının bulunmaması, uygulamada keyfi yorumlara ve belirsizliklere yol açabileceği gerekçesiyle eleştirildi. İdarenin düzenleme yapma yetkisinin bulunduğunu kabul eden mahkeme, bu düzenlemelerin hem insanların yaşam hakkı ve güvenliğini hem de hayvanların refahını gözetmesi gerektiğini hatırlattı. Sonuç olarak mahkeme, sahipsiz hayvanların beslenmesinin kamu düzeninin bir parçası olduğunu vurgulayarak, doğrudan yasaklama yerine daha sınırlı ve çözüm odaklı tedbirlerin alınmasının kamu yararına daha uygun olduğuna karar verdi. Bu karar, bundan sonraki süreçte yerel yönetimlerin sokak hayvanları konusundaki uygulamalarında daha kapsayıcı bir yaklaşım sergilemesi gerektiğini ortaya koyuyor.
