Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi'ndeki restorasyon şantiyesinde incelemelerde bulundu. Tarihi yapının dört etaptan oluşan iddialı restorasyon programında üç etabın tamamlandığını müjdeleyen Ersoy, ana kubbenin güçlendirilmesi için dış yüzeyde başlatılan kritik operasyonun ayrıntılarını paylaştı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul'un fethinin simgesi olan Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi'nde devam eden kapsamlı restorasyon çalışmalarını yerinde denetledi. Bakan Ersoy, milletin ortak mirasına sahip çıkma hedefiyle arkeolojiden inşaat mühendisliğine, sanat tarihinden restorasyon uzmanlığına kadar geniş bir yelpazede yürütülen mesainin detaylarını kamuoyuyla paylaştı. Birçok kültür varlığının tarihinin en kapsamlı bakım sürecine alındığını belirten Ersoy, "Fethin nişanesi, Fatih'in emaneti Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi onlardan biri" diyerek çalışmaların ehemmiyetine dikkat çekti.
Ayasofya için hazırlanan bütüncül rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri kapsamında yapısal analizlerin tamamlandığını aktaran Ersoy, ana kubbe ve yarım kubbeler için özel güçlendirme projeleri hazırlandığını ve Koruma Kurulu onayının ardından uygulamalara başlandığını söyledi. İlk etapta güney cephe bahçesindeki tarihi türbelerin restorasyonunun tamamlandığını belirten Ersoy, bu kapsamda türbe kubbelerinin kurşun örtülerinin yenilendiğini, özgün olmayan bölümlerin düzenlendiğini ve dış cephe temizliklerinin yapıldığını ifade etti. Ayrıca muvakkithane ve sıbyan mektebinin de restore edildiğini, caminin güneybatı köşesindeki duvar dibi abdest alma bölümünün yeniden aktif hale getirildiğini ve iç mekana kuş kovucu sistemler yerleştirildiğini aktardı.
MİNAREDE DEPREM PERFORMANSI ARTIRILDI
Devam eden ikinci etap çalışmaları hakkında bilgi veren Bakan Ersoy, kuzey, güney ve doğu cephelerinde çimento esaslı sıvaların raspalandığını, güney cephede ise temizlik işlemlerinin sürdüğünü belirtti. Kuzeydoğu minaresindeki statik güçlendirme projesinin tamamlandığını açıklayan Ersoy, yapılan statik analizler sonucunda minarenin belirli bir kotuna kadar kontrollü sökümüne karar verildiğini söyledi. Bakır alemden başlayarak gövdedeki altı sıra taş ve basamaklara kadar titiz bir söküm gerçekleştirildiğini aktaran Ersoy, deprem etkilerine karşı yapısal performansı artırmak amacıyla minareye paslanmaz çelik plakalar ve rod sistemleri entegre edildiğini kaydetti.
Yapının genelinde güçlendirme ihtiyacını tespit etmek için sayısal modellemeler ve duvarlarda jeoradar taramaları yapıldığını belirten Ersoy, elde edilen veriler doğrultusunda kuzeydoğu ve güneydoğu merdiven kulelerinde onaylanan güçlendirme uygulamalarına başlandığını söyledi. Ayasofya'nın özgün mermer pencere elemanlarında da orijinal malzemenin korunması ilkesiyle temizlik ve onarım çalışmalarının aralıksız devam ettiğini ifade etti.
ANA KUBBE İÇİN DEV OPERASYON
Ana kubbe ve yarım kubbelerdeki güçlendirme uygulamalarının bütünsel bir yaklaşımla yapılacağını vurgulayan Bakan Ersoy, kubbenin iç yüzeyinin mozaik kaplı olması nedeniyle tüm güçlendirme çalışmalarının dış yüzeyden gerçekleştirileceğini açıkladı. Bu kapsamlı onarım için tüm kurşun kaplamaların sökülmesinin zorunlu olduğunu belirten Ersoy, kubbenin mevsimsel hava şartlarından etkilenmemesi ve mozaiklerin zarar görmemesi için yüzeyin geçici olarak kapatıldığını söyledi. Geçici üst örtü sisteminin baza ve kubbe karkası kurulumuyla tamamlandığını belirten Ersoy, iç yüzeydeki mozaik süslemelerin konservasyonu için güvenli bir platform ve iskele sistemi oluşturulduğunu bildirdi.
Camide ibadet ile restorasyonun eş zamanlı sürdürülebilmesi için dört ana kolon üzerine oturan çelik platform sisteminin kurulumunun tamamlandığını aktaran Ersoy, mermer sökümü, koruma ve çelik bağlantı yolu gibi imalatların bitirildiğini, platform üzerine mozaik uygulamaları için iskele kurulduğunu ifade etti. Ana kubbenin iç yüzeyindeki mozaiklerin mevcut durumunun belgelenmesi için lazer tarama ve fotogrametri çalışmaları yapıldığını belirten Ersoy, bu veriler sayesinde kubbenin farklı dönemlerde geçirdiği onarımların tespit edildiğini ve bulguların proje paftalarına işlendiğini söyledi. Tüm müdahalelerin fotografik belgeleme yöntemleriyle aşama aşama kayıt altına alındığını ve yapı izleme sisteminin kurularak veri aktarımının başladığını açıkladı.
GALERİ KATI ZİYARETE HAZIR
Tamamlanan üçüncü etap kapsamında galeri katının ziyarete açılmasına yönelik çalışmaların yapıldığını bildiren Ersoy, ziyaretçi güzergahının düzenlendiğini, genel temizlik ve konservasyon işlerinin gerçekleştirildiğini söyledi. Giriş ve iniş rampaları, geçici giriş tüneli ve bilet gişelerinin yapıldığını, X-Ray ve turnike sistemlerinin kurulduğunu aktaran Ersoy; galeri katındaki mermer ve ahşap yüzeylerde temizlik ile lokal konservasyonların yapıldığını belirtti. Niteliksiz sıvaların raspalandığını, bölgesel derz çalışmaları ve sağlamlaştırma uygulamalarının yapıldığını kaydeden Ersoy, özgün korkulukların güçlendirildiğini, eksik ve kırık camların yenilendiğini ve pencerelere kuş girişini önlemek için tel yerleştirildiğini bildirdi. Aydınlatma, kamera, acil anons ve internet gibi altyapı imalatlarının da tamamlandığını aktaran Ersoy, dördüncü etap kapsamında ise iç ve dış mekanda güvenlik bariyerleri kurulduğunu ve iç mekanda akustik kumaş kaplama yapıldığını ifade etti.
YER ALTINDA TARİHİ KAZILAR SÜRÜYOR
Ayasofya'daki restorasyon çalışmalarının yerin altında da devam ettiğini belirten Bakan Ersoy, ön çalışma niteliğindeki Mekan 1 ve Mekan 2 kazıları ile kuzey avludaki hipoje bölümü ve 1'den 5'e kadar olan tünellerde kazı ve belgeleme çalışmalarının başlatıldığını söyledi. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerindeki temizlik çalışmalarının yüzde 90'ının tamamlandığını açıklayan Ersoy, Vezir Bahçe bölgesindeki Hipoje yapısına ait kazıların tamamlandığını bildirdi. Batı Bahçe bölgesinde mekanlarla ilişkili dokuz tünel yapısının tespit edildiğini aktaran Ersoy, 2 ve 8 numaralı tüneller dışında tamamında dolgu toprak temizliğinin yapıldığını söyledi. 56 metre uzunluğundaki Mekan-2'de 18 metrelik hatta hasarlı tonozlarda özgün malzemeyle tamamlama çalışmaları yapılarak yapısal hasarların giderildiğini belirten Ersoy, Tünel-4'te 50 metrelik hatta paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirmenin tamamlandığını, Tünel-5'te ise bu çalışmanın 90 metrelik hat boyunca devam ettiğini ifade etti.
Bakan Ersoy, Ayasofya'da yürütülen çalışmaların hedefini şu sözlerle anlattı: "Fatih'in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık ve Allah'ın izniyle bu eşsiz yapıyı minarelerinde ezan, salonlarında Kur'an yankılanan eşsiz bir camii ve insanlığı çatısı altında buluşturan ortak bir miras olarak gelecek nice nesillerimize ulaştıracağız."
