Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinin ardından büyük hasar gören ve kültürel mirasımızın en önemli parçalarından olan Diyarbakır ile Bingöl'deki altı tarihi cami, hummalı bir restorasyon sürecinin ardından yeniden cemaatiyle buluşuyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, asırlık mabetlerin deprem sonrası oluşan yapısal hasarlarının bilimsel yöntemlerle giderildiğini ve özgün dokularının korunarak geleceğe taşındığını duyurdu. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, 2 Ekim Cuma günü kılınacak cuma namazı ile birlikte bu mabetler yeniden ibadete açılacak.
Tarihi Yapılarda Bilimsel Güçlendirme Süreci
Restorasyon süreçleri, her bir yapının mimari karakterine uygun olarak özel bir titizlikle yürütüldü. Diyarbakır'da bulunan Ali Paşa Camii'nde, deprem sonrası ortaya çıkan statik sorunlar nedeniyle betonarme eklentiler kaldırılarak yapı, şehrin geleneksel dam sistemine uygun şekilde yenilendi. Benzer bir titizlik, 15'inci yüzyıldan günümüze ulaşan Parlı Safa Camii'nde de sergilendi. Özellikle minaresinde oluşan ağır hasarlar, çelik kuşak ve gergilerle emniyete alınırken, yapılan jeofizik incelemelerle yapının zemin güvenliği sağlandı. Cafer-i Tayyar Camii ve Türbesi'nde ise minarenin yıkılan bölümleri, özgün taş dokusuna sadık kalınarak yeniden inşa edildi ve yapının duvarları ile tonozları güçlendirildi.
Şehirlerin Hafızası Olan Mabetler İhya Edildi
Restorasyon çalışmaları sadece yapısal güçlendirmeyle sınırlı kalmadı; aynı zamanda camilerin estetik unsurları da aslına uygun olarak restore edildi. 1853 yılında inşa edilen Hanbaşı Camii'nde, 2022 yılında başlayan onarım süreci deprem sonrası hız kazandı. Yapıdaki betonarme eklentilerin temizlenmesiyle caminin özgün mimari unsurları yeniden gün yüzüne çıkarıldı. Melik Ahmet Paşa Camii'nde ise kubbe, tromplar ve taşıyıcı duvarlardaki çatlaklar enjeksiyon yöntemleriyle onarıldı. Kubbe ve kasnak güçlendirmelerinin yanı sıra, kalem işi süslemeler ve kurşun örtü gibi detaylar da elden geçirilerek cami, cemaatini ağırlayacak duruma getirildi.
Bingöl'de Akkoyunlu Mirasına Sahip Çıkıldı
Deprem bölgesindeki çalışmalar sadece Diyarbakır ile sınırlı kalmadı. Bingöl'de bulunan ve Akkoyunlu döneminden günümüze ulaşan tarihi Balaban Bey Camii de bu kapsamda restore edilen yapılar arasında yer aldı. Depremde ağır hasar gören minaresi kontrollü bir şekilde sökülerek, geleneksel yapım tekniklerine uygun biçimde yeniden ayağa kaldırıldı. Caminin harim, mahfil ve avlu bölümlerindeki onarımların yanı sıra, elektrik ve mekanik tesisatlar da modern standartlara göre yenilendi. Böylece, bölgenin kültürel hafızasını oluşturan bu altı mabet, depremin izlerini silerek yeniden şehirlerin manevi merkezleri haline getirildi.
