Türkiye, insansız hava araçlarının (İHA) kullanımını bambaşka bir boyuta taşıyacak devrim niteliğinde bir projeye hazırlanıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, gökyüzünde dijital olarak tanımlanmış özel hava yollarının oluşturulacağını duyurdu. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından 30 Temmuz tarihinde yayımlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı ile birlikte, dronların karayolu trafiğinden bağımsız, emniyetli ve kontrollü bir şekilde hareket edebileceği yeni bir taşımacılık altyapısının hukuki çerçevesi tamamlandı. Bu sistem, insansız hava araçlarının uzun mesafeli, görüş hattı dışı ve tamamen otonom uçuşlar gerçekleştirmesine olanak tanıyacak.
Dijital trafik yönetimi ile güvenli uçuşlar
Bakan Uraloğlu, dron otoyolları olarak adlandırılan bu koridorların, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından ilgili tüm kurumlarla koordinasyon içinde titizlikle planlanacağını belirtti. Bu yeni sistemde koridorların sınırları, giriş ve çıkış noktaları, uçuş yönleri ve araçlar arasındaki asgari ayırma kriterleri tamamen dijital ortamda tanımlanacak. Tüm bu veriler, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün merkezî dijital platformu olan İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) üzerinden kamuoyuna ve ilgili operatörlere duyurulacak. İnsansız hava araçlarının yazılımları, bu dijital verileri doğrudan okuyarak uçuşlarını belirlenen kurallar çerçevesinde gerçekleştirecek. Planlama aşamasında ise yasaklı, tahditli veya tehlikeli bölgelerin yanı sıra NOTAM yayımlanan sahaların kesinlikle kesilmeyeceği bir rota haritası izlenecek.
Yapay zeka ile otonom lojistik ve sağlık taşımacılığı
Sistem, yapay zeka desteğiyle uçuş rotalarının en kısa yol ve faz farkı esas alınarak optimize edilmesini sağlayacak. Uçuşların kontrolü İHATTYS üzerinden anlık olarak takip edilecek; gerektiğinde uçuş sınırları daraltılabilecek, güzergahlar değiştirilebilecek veya araçların inişi sağlanabilecek. Olası bir bağlantı kopukluğu durumunda ise insansız hava araçları, yerleşim alanlarından uzak tutularak önceden belirlenmiş güvenli kurtarma alanlarına yönlendirilecek. Bu teknoloji, özellikle lojistik ve sağlık sektörlerinde büyük bir dönüşüm vadediyor. Şehirlerarası kargo taşımacılığından hastaneler arası kan, ilaç ve tıbbi numune transferine kadar geniş bir yelpazede kullanılacak olan dron otoyolları, kış aylarında ulaşımın güçleştiği bölgelere ikmal sağlamak veya enerji hatları ile demiryollarının denetimini yapmak gibi kritik görevlerde de aktif rol oynayacak.
Sadece profesyonellere açık özel koridorlar
Bakan Uraloğlu, bu koridorların hobi amaçlı uçuşlara kesinlikle kapalı olacağının altını çizdi. Sistemin güvenliğini sağlamak adına uçuşlar, yalnızca P2 lisansına sahip pilotlar tarafından ve yetkili işletmeler bünyesinde gerçekleştirilebilecek. Kullanılacak olan insansız hava araçlarının tescilli olması, uzaktan tanımlama sistemlerine, coğrafi sınırlama özelliklerine ve gerekli yazılım sertifikalarına sahip olması zorunlu tutulacak. Her uçuş öncesinde İHATTYS üzerinden bildirim yapılması şartı aranırken, güzergahların ihtiyaçlar doğrultusunda sürekli güncelleneceği ve ilgili kurumlarla eşgüdüm içinde yönetileceği ifade edildi. Bu düzenleme, Türkiye'nin insansız hava aracı teknolojilerindeki kapasitesini artırırken, hava sahası yönetiminde de dijitalleşmeyi en üst seviyeye taşıyacak.
