Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, uzun süredir üzerinde çalıştığı Emisyon Ticaret Sistemi'nin (ETS) ayrıntılarını netleştirdi. Hazırlanan yönetmelik bugünkü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu düzenleme, Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşması için kurduğu mekanizmanın en önemli parçası.
Kimleri kapsayacak?
Yönetmelik, sera gazı salınımı yapan tesisleri doğrudan ilgilendiriyor. Özellikle enerji, demir-çelik, çimento, alüminyum ve kimya gibi yoğun emisyon üreten sektörlerdeki büyük tesisler bu sistemin içinde yer alacak. Bu tesislerin, her yıl saldıkları karbon miktarı kadar tahsisat satın alması ya da elinde bulundurması gerekecek. Böylece kirliliğin bir maliyeti olacak.
Nasıl işleyecek?
Sistemin kalbinde izleme, raporlama ve doğrulama var. Şirketler emisyonlarını ölçecek, raporlayacak ve bağımsız kuruluşlara doğrulatacak. Ardından her yıl, saldıkları emisyona karşılık gelen tahsisatı devlete teslim edecekler. Elinde fazla tahsisat olan şirketler bunları piyasada satabilecek. Bu durum, karbonunu azaltan şirketlerin ödüllendirilmesi, azaltmayanların ise cezalandırılması anlamına geliyor.
Bu düzenleme ne değiştirecek?
Bu adım, Türkiye'nin yeşil dönüşüm sürecinde kritik bir eşik. Avrupa Birliği'nin kendi sınırında uyguladığı karbon vergisi nedeniyle ihracatçılar zaten bir maliyetle karşı karşıyaydı. Bu sistemin kurulması, Türk ihracatçılarının bu vergiden muaf tutulması veya daha az etkilenmesi için önemli bir koz. Uzun vadede ise şirketlerin temiz üretim teknolojilerine geçişini hızlandırması bekleniyor.
Sırada ne var?
Yönetmelik çerçeveyi çizdi ama asıl iş şimdi başlıyor. Önümüzdeki dönemde sektörlere özel emisyon üst limitlerinin belirlenmesi ve tahsisatların dağıtımına ilişkin takvim açıklanacak. İlk etapta hangi sektörlerin sisteme dahil edileceği ve ücretsiz tahsisat oranlarının ne olacağı, piyasanın işleyişini belirleyecek en kritik sorular olarak öne çıkıyor.
