İstanbul'un Tahtakale bölgesinde bu yaz yaşanan ve doğa korumacıları dehşete düşüren olay, Türkiye'nin göçmen kuşlar için taşıdığı hayati riskleri bir kez daha gözler önüne serdi. Tren hattının tek bir noktasında, elektrik akımına kapılarak can veren 106 leyleğin cansız bedeni, aslında çok daha büyük bir ekolojik krizin sadece görünen yüzüydü. Bu trajik olay, Türkiye'nin dört bir yanından 70'i aşkın sivil toplum kuruluşu, meslek örgütü ve inisiyatifi harekete geçirdi. 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü vesilesiyle bir araya gelen bu devasa yapı, göç yollarındaki elektrik direklerinin ölümcül birer tuzağa dönüşmesine karşı ortak bir ses yükseltti.
Göç yollarında gizli tehlike
Türkiye, Avrupa ile Afrika arasındaki en kritik kuş göç yollarından birine ev sahipliği yapmasıyla biliniyor. Her yıl milyonlarca göçmen kuş, yaşamlarını sürdürebilmek için bu zorlu rotayı kullanıyor. Özellikle Orta ve Doğu Avrupa'da üreyen leyleklerin neredeyse tamamı ile küçük orman kartalı popülasyonunun yüzde 90'ı, Trakya üzerinden İstanbul Boğazı'na ulaşıyor. Ardından Anadolu, Toroslar ve Amanos Dağları üzerinden Orta Doğu'ya, oradan da Afrika'daki kışlama alanlarına uzanan bu binlerce kilometrelik yolculuk, kuşlar için zaten yeterince zorluyken, yalıtımsız elektrik direkleri ve enerji nakil hatları bu süreci bir ölüm kalım savaşına dönüştürüyor. Özellikle geniş kanatlı ve süzülerek göç eden türler, dinlenmek için kondukları bu hatlarda ciddi bir tehditle karşı karşıya kalıyor.
Somut adımlar için ortak çağrı
Yaşanan toplu ölümlerin münferit olmadığını vurgulayan uzmanlar, sorunun Türkiye'nin geniş coğrafyasına yayıldığına dikkat çekiyor. WWF-Türkiye Doğa Koruma Kıdemli Uzmanı Can Yeniyurt, bu yaralanmaların ve ölümlerin aslında önlenebilir olduğunu belirterek, geçmişte kelaynaklar için yapılan 2,4 kilometrelik hat izolasyon çalışmasını örnek gösterdi. Yeniyurt, doğru teknik uygulamalarla riskin önemli ölçüde azaltılabileceğini vurgularken, 70'i aşkın kuruluşun artık ülke çapında somut adımlar atılması gerektiği konusunda hemfikir olduğunu ifade etti. Çağrının merkezinde ise, ilgili bakanlıkların, TEİAŞ'ın, TCDD'nin ve elektrik dağıtım şirketlerinin koordinasyon içinde hazırlayacağı bir Ulusal Göç Yolları Güvenliği Eylem Planı yer alıyor.
Veriye dayalı koruma stratejisi
Doğa korumacı Erdem Kuruca, Tahtakale'deki vakaların buzdağının sadece görünen kısmı olduğunu belirterek, izleme ve raporlama eksikliğinin ne kadar büyük bir tabloyu gizlediğinin altını çizdi. Kuruca, koruma çalışmalarının mutlaka sahadan elde edilen verilere dayanması gerektiğini savunarak, riskli hatların acilen haritalandırılması gerektiğini belirtti. Eylem planı kapsamında, göç dönemlerinde ülke çapında izleme yapılması, ortak bir veri tabanı oluşturulması ve mevzuatın kuş dostu altyapı uygulamalarını güvence altına alacak şekilde güçlendirilmesi talep ediliyor. Eğer bu adımlar atılmazsa, göç yorgunu kuşların elektrik hatlarında can verdiği trajik haberlerin, her yıl haber bültenlerinin değişmez bir parçası olmaya devam edeceği uyarısı yapılıyor.
