Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan Temmuz 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini masaya yatırdı. Çandır, tarım sektörünün uzun süredir beklediği iyileşme sinyallerinin Temmuz ayında somutlaştığını belirterek, girdi maliyetlerindeki artış hızının son on yılın en düşük seviyesine gerilediğini vurguladı. Temmuz ayında aylık bazda sadece yüzde 0,2 oranında artış gösteren endeks, 2015 yılından bu yana tutulan veriler ışığında Temmuz ayları ortalaması olan yüzde 2,43'ün oldukça altında kalarak dikkat çekici bir tablo ortaya koydu.
Girdi kalemlerinde dengeler değişiyor
Sektörel bazda incelendiğinde, tarımsal üretimin temel taşlarını oluşturan kalemlerde farklı fiyat hareketleri gözlemlendi. Temmuz ayı verilerine göre gübre fiyatlarında yüzde 3,16, yem fiyatlarında yüzde 1,64 ve veteriner hizmetlerinde yüzde 1,05 oranında düşüş yaşanması üreticiyi bir nebze olsun rahatlattı. Buna karşın enerji maliyetlerinde yüzde 4,82, ilaçta yüzde 1,31 ve tohumda yüzde 0,74 oranında artış kaydedildi. Yıllık bazda ise tarımsal girdi fiyatları yüzde 27,62 seviyesinde gerçekleşerek, son on yılın Temmuz ayı ortalaması olan yüzde 33,68'in altında seyretti. Bu durum, tarımsal faaliyetlerdeki maliyet baskısının geçmiş yıllara kıyasla hafiflediğini gösteriyor.
Üretici ve tüketici fiyatları arasındaki makas
Başkan Çandır, tarımsal üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) ile tüketici fiyat endeksi (TÜFE) arasındaki ilişkiye de dikkat çekti. Temmuz ayında Tarım-ÜFE aylık yüzde 2,31 artış gösterirken, yıllık bazda yüzde 18,81 seviyesinde kaldı. Bu yıllık artış oranı, geçmiş 15 yılın ortalaması olan yüzde 27,1'in oldukça altında gerçekleşti. Çandır, tarımsal üretici fiyatlarının genel tüketici enflasyonunun neredeyse yarısı kadar artış göstermesinin, tarım sektörünün dezenflasyon sürecine sağladığı katkıyı net bir şekilde kanıtladığını ifade etti. Özellikle gıda enflasyonunun, tarımsal girdi ve ürün piyasalarındaki artışların üzerinde seyretmesi, politika yapıcıların dikkatle incelemesi gereken bir konu olarak öne çıkıyor.
Enflasyon sarmalında tarımın rolü
Tarım sektörünün sadece kendi maliyetleriyle değil, genel ekonomik göstergelerle de iç içe olduğunu belirten Ali Çandır, yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının sektörü dolaylı yoldan etkilediğini hatırlattı. Yurtdışı üretici enflasyonu (YD-ÜFE) Temmuz ayında aylık yüzde 2,51 ve yıllık yüzde 29,67 artışla uzun yıllar ortalamalarının üzerinde bir seyir izledi. Aynı dönemde yurtiçi üretici enflasyonu (Yİ-ÜFE) aylık yüzde 1,52, yıllık ise yüzde 27,83 olarak kaydedildi. Gıda kalemindeki üretici enflasyonunun yıllık yüzde 33,41 artması, tarıma dayalı imalat sanayiindeki maliyetlerin tarımsal üretimin kendisinden daha hızlı yükseldiğini gözler önüne serdi. Çandır, tüketici tarafında yaş meyve ve sebze enflasyonunun yıllık yüzde 41,84 gibi yüksek seviyelere ulaşmasının, tarımsal üreticinin üzerindeki yükün yanı sıra tedarik zincirindeki maliyetlerin de titizlikle analiz edilmesi gerektiğini ortaya koyduğunu belirtti.
