Türkiye genelinde yaş sebze ve meyve fiyatlarını yapay yollarla yükselterek haksız kazanç elde eden büyük bir organizasyon, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen kapsamlı bir soruşturma ile deşifre edildi. Tarladan sofraya uzanan tedarik zincirini manipüle eden 41 büyük dağıtıcı firma ve yöneticilerine yönelik 22 ilde eş zamanlı operasyonlar düzenlendi. Toplam 109 farklı adrese yapılan baskınlarda, piyasadaki fiyat dengesini bozan ve vergi kaçakçılığına zemin hazırlayan şüpheliler gözaltına alındı. Operasyonun Bursa ayağında ise Yıldırım, Nilüfer, İznik ve Osmangazi ilçelerinde faaliyet gösteren 5 şüpheli hakkında yasal işlem başlatıldı. Ahmet D., Sabri B., Casım A., Ayşenur A. ve İsmail S. isimli şüphelilerin, bölgedeki gıda şirketleri üzerinden yürüttükleri ticari faaliyetler mercek altına alındı.
Ölülerin adına milyonluk sahte makbuzlar
Soruşturma dosyasındaki en çarpıcı detaylardan biri, Vergi Denetim Kurulu raporlarına yansıyan sahte müstahsil makbuzları oldu. Özellikle Ahmet D. isimli şüphelinin, 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında, çoktan hayatını kaybetmiş 49 farklı kişi adına toplam 87 adet müstahsil makbuzu düzenlediği tespit edildi. Bu hayali işlemlerin toplam değerinin 2 milyon 524 bin 987 lira 35 kuruş olduğu belirlenirken, bazı kişilerin ölüm tarihlerinin makbuzların kesildiği tarihten yıllar öncesine dayandığı anlaşıldı. Müfettişler, bu belgelerin hiçbir gerçek ürün teslimine dayanmadığını ve tamamen vergi matrahını manipüle etmek amacıyla kurgulandığını raporladı. Sadece ölüler değil, hayatta olan ancak hiçbir zirai faaliyeti bulunmayan kişiler de bu şebekenin kurbanı oldu. Adına 1 milyon 59 bin 975 liralık makbuz kesilen Y.G. isimli vatandaş, söz konusu firmayı hiç tanımadığını ve hayatında hiç sebze meyve ticareti yapmadığını beyan ederek şikayetçi oldu.
Tedarik zincirinde hayali maliyet oyunu
Vergi Denetim Kurulu, Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi ve Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi verilerini çapraz sorguya tutarak şebekenin yöntemini ortaya çıkardı. Yaklaşık 1250 çiftçinin ifadesine başvurulan süreçte, tedarikçi firmaların ürünleri gerçek alış fiyatının çok üzerinde göstererek maliyetleri şişirdiği belirlendi. Arzı olduğundan düşük gösterip tedarik zincirini gereksiz yere uzatan bu firmalar, nihai tüketiciye ulaşan fiyatların suni bir şekilde artmasına neden oldu. Bazı üreticiler, kendi adlarına düzenlenen makbuzlardaki ürün miktarlarının, sahip oldukları arazilerin kapasitesinin çok üzerinde olduğunu belirterek durumu şaşkınlıkla karşıladı. Bir başka mağdur, kendi adına 7 milyon 932 bin 22 lira 25 kuruşluk işlem yapıldığını öğrenince, üretmediği ürünlerin kendi hanesine yazıldığını ifade ederek durumu yargıya taşıdı.
22 ilde eş zamanlı operasyon ve hukuki süreç
Soruşturmanın ilk aşamasında riskli görülen 207 firma arasından, yüksek tutarlı müstahsil makbuzlarıyla dikkat çeken 15 firma özel olarak seçildi. Ardından genişletilen incelemelerle 26 firma daha dosyaya dahil edildi. Şüphelilerin faaliyetleri; fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu’na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları kapsamında değerlendiriliyor. Banka hareketleri, kantar kayıtları ve nakliye belgelerinin tek tek incelendiği soruşturmada, delillerin toplanmasıyla birlikte adli sürecin derinleşeceği belirtildi. Şebeke üyelerinin, çiftçilerin kimlik bilgilerini nasıl ele geçirdikleri ve bu hayali ticareti nasıl bu kadar uzun süre gizleyebildikleri ise yürütülen soruşturmanın en önemli başlıklarından birini oluşturuyor. Yetkililer, piyasadaki fiyat istikrarını bozmaya yönelik bu tür girişimlerin, hem üreticiyi hem de tüketiciyi mağdur ettiğini vurgulayarak denetimlerin kararlılıkla süreceğini bildirdi.
