Batman’ın Kozluk ilçesine bağlı Tuzlagözü ve Derince köylerinin kırsalında, doğanın sunduğu eşsiz bir hazine, bölge halkının yüzyılı aşkın süredir en temel geçim kaynağı olmaya devam ediyor. Modern dünyanın hızına ve teknolojik imkanlarına inat, bu köylerde yaşayan insanlar, dedelerinden devraldıkları kadim yöntemlerle dağların kalbine iniyor. Günün ilk ışıklarıyla başlayan bu zorlu mesai, sadece bir iş değil, aynı zamanda kuşaktan kuşağa aktarılan bir yaşam biçimi olarak varlığını sürdürüyor. Köylüler, herhangi bir makine desteği almadan, tamamen insan gücü ve geleneksel tekniklerle yerin metrelerce altına inerek tuz damarlarına ulaşmanın mücadelesini veriyor.
Yerin altında başlayan zahmetli süreç
Dağların altında açılan dar galerilerde yürütülen çalışma, oldukça meşakkatli bir süreci beraberinde getiriyor. Tuz madenine ulaşıldıktan sonra, köylüler tarafından uygulanan yöntem oldukça dikkat çekici bir kimyasal sürece dayanıyor. Maden içerisindeki tuzun eritilmesi için tatlı su kullanılıyor. Elde edilen tuzlu su, hortumlar aracılığıyla titizlikle yüzeye taşınıyor. Yüzeye çıkarılan bu su, ilk olarak dinlendirme havuzlarına alınıyor. Burada yaklaşık bir hafta boyunca bekletilen su, daha sonra ayrıştırma havuzlarına aktarılıyor. Güneşin yakıcı sıcaklığı ve bölgenin iklim koşulları, suyun buharlaşarak geriye saf tuzun kalmasını sağlıyor. Havuzlarda biriken tuzlar, köylüler tarafından küreklerle toplanarak çuvallara dolduruluyor ve satışa hazır hale getiriliyor.
Tarihi İpekyolu üzerinde doğal lezzet
Elde edilen bu doğal tuz, sadece bölge halkının sofralarına değil, tarihi İpekyolu güzergahı üzerinden ülkenin dört bir yanına ulaşıyor. Köylüler, ürettikleri tuzu hem yol kenarında kurdukları tezgahlarda hem de farklı şehirlere göndererek ekonomilerine katkı sağlıyor. Doğal yollarla üretilen bu tuz, özellikle yöresel lezzetlerin vazgeçilmezi konumunda. Köy sakinlerinden Mahmut Yüksel, bu işin sadece bir geçim kaynağı olmadığını, aynı zamanda bir kültür mirası olduğunu vurguluyor. Yüksel, dağın altına metrelerce inmenin ve tuzu suyla eritip havuzlara taşımanın büyük bir emek istediğini, ancak atalarından öğrendikleri bu yöntemi korumaya kararlı olduklarını ifade ediyor.
Sofralardan hayvancılığa geniş kullanım alanı
Üretilen tuzun kullanım alanı ise oldukça geniş bir yelpazeye yayılıyor. Mehmet Raşit Yüksel, çıkardıkları tuzun sadece yemeklerde değil, turşu yapımından salça üretimine kadar pek çok alanda tercih edildiğini belirtiyor. Ayrıca, bölgedeki hayvancılık faaliyetlerinde de bu doğal tuzun önemli bir yeri bulunuyor. Hayvanların mineral ihtiyacını karşılamak için kullanılan bu tuz, bölge ekonomisi için hayati bir değer taşıyor. Yüzyılı aşkın süredir devam eden bu geleneksel üretim, Kozluk ilçesinin kırsalında hem bir geçim kapısı hem de doğayla kurulan kadim bir bağın simgesi olarak varlığını koruyor. Köylüler, her bir çuval tuzda atalarının emeğini ve toprağın bereketini taşımaya devam ediyor.
