Yüzde 95'i sular altında kalan ve uzun süre efsanelerle anılan Zelandiya kıtası, bilim dünyasının kapsamlı çalışmalarıyla nihayet gün yüzüne çıktı.
Dünya coğrafyasının en büyük gizemlerinden biri olan ve yaklaşık 5 milyon kilometrekarelik bir alanı kaplayan Zelandiya, jeologların uzun süren çalışmaları sonucunda haritalandırıldı. Yeni Zelanda ve Yeni Kaledonya çevresinde konumlanan bu devasa kıta, büyük oranda okyanus tabanında gizlenmiş olsa da, 2023 yılında Nick Mortimer liderliğindeki uzman ekip, Kuzey Zelandiya'yı da kapsayan detaylı bir deniz altı haritası oluşturmayı başardı.
Geçmişin izleri kayaçlarda saklı
GNS Science bünyesindeki araştırmacılar, Fairway Sırtı ve Mercan Denizi hattında yürüttükleri saha çalışmalarında, kıtanın jeolojik geçmişine ışık tutan çok sayıda örnek topladı. Yapılan analizler sonucunda 95 milyon yıllık kumtaşları, 130 milyon yıllık granitler ve 40 milyon yıllık bazalt kayaçları gün yüzüne çıkarıldı. Bu bulgular, Zelandiya'nın sanılandan çok daha karmaşık bir tektonik geçmişe sahip olduğunu kanıtlıyor.
Gondvana'dan kopuşun hikayesi
Elde edilen veriler, Zelandiya'nın devasa Gondvana süper kıtasından nasıl ayrıldığına dair süreci de netleştirdi. Yaklaşık 80 ila 60 milyon yıl önce başlayan kademeli kopuşun ardından, 55 milyon yıl önce kıtanın tamamen bağımsız bir yapıya büründüğü tespit edildi. Son 45 milyon yıldır ise Pasifik ve Avustralya levhalarının etkisiyle şekillenmeye devam eden kıta, jeolojik deformasyonların merkezinde yer alıyor.
Sadece bir kıta değil, dev bir arşiv
Güncel sismik çalışmalar ve havza araştırmaları, Zelandiya'nın sadece coğrafi bir keşif olmadığını, aynı zamanda paleoiklim ve biyoçeşitlilik üzerine eşsiz bilgiler barındıran devasa bir su altı arşivi olduğunu ortaya koyuyor. Bilim insanları, bu bölgenin Dünya'nın antik dönemlerine dair daha önce bilinmeyen pek çok sırrı barındırdığı konusunda hemfikir.
