Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) Kimya Bölümü bünyesinde görev yapan uzman akademisyenler, ilaç endüstrisinde kullanılan kimyasal süreçleri çok daha sürdürülebilir, ekonomik ve verimli bir yapıya kavuşturmayı hedefleyen kapsamlı bir projeyi hayata geçiriyor. İspanya ile kurulan stratejik uluslararası iş birliği ile desteklenen bu çalışma, modern kimyanın en kritik zorluklarından biri olan üretim verimliliğini artırmayı ve çevresel ayak izini minimize etmeyi amaçlıyor. Toplamda 30 ay sürmesi planlanan bu bilimsel girişim, özellikle ilaç etken maddelerinin sentezlenmesi aşamasında kullanılan geleneksel yöntemlerin yerini alacak yenilikçi bir yaklaşım sunuyor. Projenin yürütücülüğünü üstlenen Organik Kimya Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Gamze Koz liderliğindeki ekipte, Prof. Dr. Ömer Koz ve Araştırma Görevlisi Ayşe Halıç Poslu araştırmacı olarak yer alırken, doktora öğrencisi Özge Nur Bedirhanoğlu da tam burslu bursiyer statüsüyle çalışmalara katkı sağlıyor.
Akıllı jel teknolojisi ile üretimde yeni dönem
Araştırmanın merkezinde, yeni jelatörlerin sentezlenmesi ve bu süreçle birlikte kiral gözenekli jel malzemelerin geliştirilmesi yer alıyor. Literatürde supramoleküler jel olarak tanımlanan bu ileri teknoloji malzemeler, sadece ilaç üretimiyle sınırlı kalmayıp yara örtülerinden sensör teknolojilerine, akıllı ilaç taşıyıcı sistemlerden enerji depolama ünitelerine kadar geniş bir yelpazede kullanım potansiyeli barındırıyor. BTÜ araştırmacıları, geliştirecekleri bu özgün jel malzemeleri kullanarak, ilaç etken maddelerinin üretiminde ihtiyaç duyulan karmaşık kimyasal dönüşümleri çok daha yüksek bir verimlilikle gerçekleştirmeyi hedefliyor. Bu yöntem, kimyasal üretim sırasında harcanan enerji miktarını ciddi oranda düşürürken, elde edilen nihai ürün miktarını artırarak istenen moleküler yapının çok daha hassas ve seçimli bir biçimde elde edilmesine olanak tanıyor. Böylece ticari açıdan büyük öneme sahip kiral kimyasal bileşenlerin, çevre dostu ve ekonomik yöntemlerle üretilmesinin önü açılmış oluyor.
Uluslararası iş birliği ile genç araştırmacılara fırsat
Proje, sadece bilimsel bir üretim süreci değil, aynı zamanda uluslararası akademik etkileşimi de teşvik eden bir yapıya sahip. Avrupa Bilim ve Teknolojide İş Birliği (COST) aksiyonu olan CA23111 (SNOOPY) kapsamında yürütülen çalışmalar, İspanya yönetim komitesi üyesi Dr. Ana Maria Garcia Fernandez ile ortaklaşa gerçekleştiriliyor. Bu iş birliği sayesinde, geliştirilen jel malzemelerin yapısal özellikleri derinlemesine incelenirken, doktora öğrencilerinin uluslararası bilimsel toplantılara katılımı ve kısa süreli araştırma ziyaretleri destekleniyor. Bu sayede genç bilim insanlarının küresel bilim çevreleriyle doğrudan etkileşim kurması ve farklı ülkelerden gelen uzmanlarla ortak çalışma kültürü kazanması hedefleniyor.
Sürdürülebilir gelecek için bilimsel vizyon
BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, projenin üniversitenin araştırma ve geliştirme kapasitesini bir üst seviyeye taşıdığını vurgulayarak, bilimsel çalışmaların sadece güncel sorunlara çözüm üretmekle kalmayıp, aynı zamanda daha sürdürülebilir bir geleceğin inşasına da doğrudan katkı sağlaması gerektiğini belirtti. Akademisyenlerin ortaya koyduğu bu projenin, kimya alanındaki bilimsel birikimin yenilikçi ve uygulanabilir projelere dönüştürülmesi açısından kritik bir örnek teşkil ettiğini ifade eden Rektör Çağlar, uluslararası ortaklıklarla güçlenen bu tür çalışmaların hem genç araştırmacıların gelişimine hem de Türkiye'nin bilimsel yetkinliğine büyük değer katacağına olan inancını dile getirdi. Proje, önümüzdeki dönemde kimya endüstrisinde daha yeşil ve verimli üretim tekniklerinin yaygınlaşması adına önemli bir referans noktası olmayı hedefliyor.
