Bursa'nın sokaklarında yürürken yanından geçtiğiniz bir binanın aslında neyi temsil ettiğini veya geçmişte orada kimlerin yaşadığını hiç merak ettiniz mi? Nilüfer Belediyesi tarafından düzenlenen Tematik Buluşmalar kapsamında Nâzım Hikmet Kültürevi Balaban Salonu'nda gerçekleşen etkinlikte, tarihçi ve yazar Agah Enes Yasa, kentin unutulmaya yüz tutmuş mimari geçmişini dijital dünyaya taşıyan projesini katılımcılarla paylaştı. Bursa'nın Kayıp Yıllarının İzinde başlığıyla gerçekleştirilen söyleşide, kentin geçirdiği sosyal, ekonomik ve mimari dönüşüm, arşiv belgeleri ve hava fotoğrafları eşliğinde masaya yatırıldı.
Geçmişin izlerini dijital dünyada buluşturmak
Bursalı bir ailede yetişen ve çocukluk yıllarından itibaren kentin tarihine derin bir ilgi duyan Agah Enes Yasa, akademik altyapısı güçlü ve sivil toplumun erişimine açık bir çalışma ortaya koyma hedefiyle yola çıktığını belirtti. Dijital bir kuşak mensubu olarak tarih çalışmalarında coğrafi bilgi sistemlerinin gücünden faydalandığını ifade eden Yasa, ODTÜ Tarih Bölümü akademisyenlerinin de desteğiyle Bursa Hayalet Yapılar adlı dijital harita projesini hayata geçirdi. Bu sistem sayesinde kullanıcılar, Heykel veya Setbaşı gibi kentin merkezi noktalarında dolaşırken telefonları üzerinden o bölgenin tarihsel dokusuna dair bilgilere anında ulaşabiliyor. Yasa, projenin temel amacının biriktirilen tarihsel veriyi harita üzerinde görselleştirerek, kentlilerin yaşadıkları mekanla kurdukları bağı güçlendirmek olduğunu vurguladı.
650 tarihi yapı tek bir platformda toplandı
Yaklaşık iki buçuk yıllık yoğun bir araştırma sürecinin ardından bir aylık uygulama aşamasıyla tamamlanan bu dijital harita, Bursa kent merkezindeki 650 farklı tarihi yapıyı kapsıyor. Harita üzerinde dini, iktisadi ve sivil mimari örnekleri, kullanıcıların kolayca ayırt edebilmesi için farklı renklerle kategorize edilmiş durumda. Projenin kapsamı sadece şehir merkeziyle sınırlı kalmıyor; aynı zamanda ova üzerindeki 20'ye yakın çiftliğin iktisadi arşiv kayıtları ve ailelerden derlenen sözlü tarih anlatıları da sisteme işlenmiş durumda. Yasa, projenin gelecek aşamalarında Bursa'nın zengin tarım ve çiftlik mirasını daha görünür kılmayı hedeflediğini belirtti.
Kent kültürünün eksikliği ve yapısal kayıplar
Söyleşinin dikkat çeken bir diğer bölümü ise Bursa'nın mimari yapısının neden korunamadığına dair yapılan eleştirel değerlendirmeler oldu. Agah Enes Yasa, kentin tarihi dokusunun bozulmasında kent kültürünün tam anlamıyla oluşamamasının büyük bir rol oynadığını ifade etti. Kar hırsı ve plansız kentleşme gibi faktörlerin, tarihi yapıların günümüze ulaşamamasındaki en temel engeller olduğunu belirten Yasa, bu durumun kentin kimliğini zedelediğini savundu. Katılımcıların yoğun ilgi gösterdiği ve sorularıyla katkı sağladığı program, Nilüfer Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürü Erkan Günhan'ın, Agah Enes Yasa'ya teşekkürlerini sunmasıyla sona erdi.
