Bursa'nın İnegöl ilçesinde, kırsal Halhalca Mahallesi'nde yer alan ve İnegöl Belediyesi tarafından İnegöl Doğal Afetler Arama Kurtarma (İNDAK) ekibine tahsis edilen özel enkaz alanı, bugünlerde Türkiye'nin dört bir yanından gelen profesyonel arama-kurtarma ekiplerini ağırlıyor. Gerçek afet koşullarını aratmayan bu zorlu parkurda, Zeta, Yasmin, Asil, Maya, Moli, Adam ve Pusu isimli özel eğitimli köpekler, olası felaketlere karşı saniyelerle yarışarak yeteneklerini sergiliyor. Deprem, heyelan, çığ veya su baskını gibi doğal afetlerde hayat kurtarmak için eğitilen bu köpekler, enkaz altında kalan kazazedelerin yerini tespit ederek ekiplere hayati bilgiler sağlıyor. Bursa'nın yanı sıra Trabzon, Aydın, Eskişehir ve Sakarya gibi farklı illerden gelen itfaiye ve arama-kurtarma ekipleri, bu ortak eğitim sahasında köpeklerinin performansını en üst seviyeye çıkarmak için yoğun bir çalışma yürütüyor. Genellikle labrador retriever ve Belçika malinois cinsi köpeklerin tercih edildiği bu zorlu görevlerde, hayvanların çevikliği ve koku alma duyuları, en gelişmiş teknolojik cihazların bile ulaşamadığı noktalarda umut ışığı oluyor.
Teknolojinin yetmediği yerde K9'ların başarısı
İNDAK K9 Birim Sorumlusu ve eğitimci Feridun Bayram, yaklaşık üç yıldır canlı arama branşında köpek yetiştirdiklerini belirterek, bu sürecin ne kadar titizlikle yürütüldüğünü vurguluyor. Bayram'a göre, iyi yetişmiş bir K9 köpeği, hiçbir teknolojik cihazın yapamadığı karmaşık tespitleri saniyeler içerisinde gerçekleştirebiliyor. Bir köpeğin tam anlamıyla göreve hazır hale gelmesi için yaklaşık 1,5 yıllık yoğun bir eğitim sürecinden geçmesi gerektiğini ifade eden Bayram, AFAD tarafından yılda iki kez düzenlenen yeterlilik sınavlarının bu sürecin en önemli aşaması olduğunu belirtiyor. İNDAK bünyesindeki köpeklerden birinin sınavı başarıyla geçtiğini, diğerinin ise 14 Ekim'de gerçekleşecek görev sınavına hazırlandığını söyleyen Bayram, bu canlıların afet anında ekiplerin en büyük gücü olduğunu ifade ediyor. Türkiye'nin farklı bölgelerinden gelen jandarma, itfaiye ve sivil toplum kuruluşu ekiplerinin bu alanda bir araya gelmesi, hem köpeklerin hem de eğitmenlerin tecrübe paylaşımı yapmasına olanak tanıyor.
Ezber bozan eğitim stratejileri
İNDAK Başkanı Eyüp Köksal ise eğitimin sürekliliğinin ve çeşitliliğinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor. Köksal, köpeklerin sürekli aynı enkaz alanında çalışarak kazazedelerin yerini ezberlememesi gerektiğini, bu nedenle farklı coğrafi ve yapısal özelliklere sahip alanlarda tecrübe kazanmalarının şart olduğunu belirtiyor. İnegöl Belediyesi tarafından tahsis edilen bu alanın, profesyonel bir ekip olabilmek adına sürekli güncellendiğini ve geliştirildiğini ifade eden Köksal, herhangi bir afet anında ekiplerin sadece işi bilen, profesyonel ve insan canına ulaşabilen bir yapıda olması gerektiğini vurguluyor. Farklı bölgelerden gelen ekiplerin bu alanda gerçekleştirdiği çalışmalar, köpeklerin her türlü enkaz yapısına uyum sağlamasını kolaylaştırıyor. Köpeklerin farklı ortamlara adaptasyonunu sağlamak, afet anında yaşanabilecek şaşkınlıkları önlemek ve onları her türlü zorlu koşula hazırlamak, eğitim programlarının temelini oluşturuyor.
Uluslararası tecrübe ve saha deneyimi
Eğitim sahasında sadece yerel ekipler değil, uluslararası tecrübeye sahip eğitmenler de yer alıyor. Türkiye'de on yıldır yaşayan ve Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat depremlerinde aktif olarak sahada görev alan Kaş-Kalkan AKUT ekibinden Rus eğitmen Katya Lebedeva, köpeğini farklı ortamlarda eğitmenin önemine dikkat çekiyor. Lebedeva, köpeğinin yeni yerler görmesinin ve farklı enkaz yapılarını tanımasının, afet anında şaşırmaması ve her türlü duruma hazır olması için kritik olduğunu belirtiyor. İnegöl'deki bu özel alanda birkaç gün sürecek yoğun bir çalışma programı uyguladıklarını ifade eden Lebedeva, zorlu parkurların köpeklerin sınırlarını zorlayarak onları gerçek bir afet senaryosuna hazırladığını dile getiriyor. Türkiye'nin dört bir yanından gelen bu ekiplerin ortak çabası, afetlere karşı hazırlıklı olma bilincini artırırken, eğitimli köpeklerin hayat kurtarma kapasitesini de her geçen gün daha ileriye taşıyor.
